{"id":171,"date":"2020-09-03T15:36:02","date_gmt":"2020-09-03T12:36:02","guid":{"rendered":"http:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/chapter\/__unknown__-53\/"},"modified":"2020-09-03T15:36:02","modified_gmt":"2020-09-03T12:36:02","slug":"__unknown__-53","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/chapter\/__unknown__-53\/","title":{"raw":"7.2 E\u011fitim teknolojisinin k\u0131sa tarih\u00e7esi","rendered":"7.2 E\u011fitim teknolojisinin k\u0131sa tarih\u00e7esi"},"content":{"raw":"\n

\"OEBPS\/images\/image0082.jpg\"<\/p>\n\u015eekil 7.2.1 Musa (Charlton Heston On Emir filminden) Ta\u015f tabletler de bir e\u011fitim teknolojisi midir? (E\u011fitim teknolojilerine on Emir dilinde bir bak\u0131\u015f i\u00e7in bkz. Selwood, 2014)\nG\u00f6rsel: Allstar\/Cinetext\/Paramount<\/span><\/i><\/span><\/span>\n

Teknolojinin e\u011fitimdeki rol\u00fcne ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar, en az\u0131ndan 2.500 y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131r. Teknolojinin \u00f6\u011fretim s\u00fcrecindeki rol\u00fcn\u00fc ve \u00f6\u011fretim s\u00fcrecine etkisini daha iyi anlayabilmek i\u00e7in tarihe bakmam\u0131z gerekir; \u00e7\u00fcnk\u00fc her zaman tarihten \u00f6\u011frenece\u011fimiz dersler vard\u0131r. Paul Saettler\u2019\u0131n 1990 bas\u0131m\u0131 \u2018Amerikan E\u011fitim Teknolojisinin Evrimi (The Evolution of American Educational Technology) adl\u0131 kitab\u0131, e\u011fitim teknolojisi tarihinin en kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biridir; ancak yaln\u0131zca 1989\u2019a kadar olan d\u00f6nemi ele almaktad\u0131r. O tarihten bug\u00fcne kadar \u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fti. Bu b\u00f6l\u00fcmde sizinle payla\u015facaklar\u0131m, benim g\u00f6z\u00fcmden e\u011fitim teknolojisi tarihinin k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f bir tasviri olacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.1 S\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim<\/span><\/h3>\n

\u00d6rg\u00fcn \u00f6\u011fretimin en eski yollar\u0131ndan biri s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim olsa da zamanla teknoloji s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rmak veya \u201cdesteklemek\u201d i\u00e7in giderek daha fazla kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Eski zamanlarda hik\u00e2yeler, folklor, tarih\u00e7eler ve haberler s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim yoluyla aktar\u0131lm\u0131\u015f ve saklanm\u0131\u015f, eksiksiz ezber ve an\u0131msama kritik bir beceri olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn bile, yerli k\u00fclt\u00fcrlerin bir\u00e7o\u011funda s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim gelene\u011fi h\u00e2la kullan\u0131lmaktad\u0131r. Antik Yunan\u2019da hitabet ve anlat\u0131m, insanlar i\u00e7in \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011frendiklerini aktarma y\u00f6ntemiydi. Homeros\u2019\u0131n \u0130lyada ve Odesa\u2019s\u0131, halk \u00f6n\u00fcnde icra edilmek \u00fczere konu\u015fur gibi okunan resitatif \u015fiirlerdi. Bu \u015fiirleri \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in okuyarak de\u011fil dinleyerek ezberlemek, yazarak de\u011fil konu\u015farak aktarmak gerekirdi. <\/span>Dersler en az\u0131ndan antik Yunanl\u0131lara kadar uzanmaktad\u0131r. Demosthenes (M\u00d6 384-322) konu\u015fmalar\u0131 Atina siyasetini etkileyen ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir hatipti. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Bununla birlikte M.\u00d6. be\u015finci y\u00fczy\u0131la gelindi\u011finde, antik Yunan\u2019da art\u0131k hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r miktarda yaz\u0131l\u0131 belge de vard\u0131. <\/span>Plato<\/span><\/span>'ya g\u00f6re e\u011fitim o zamandan beri a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc bir sarmal olmu\u015ftur. Eflatun\u2019a g\u00f6re Sokrates, bir g\u00fcn \u00f6\u011frencilerinden birini (Phaedrus) asl\u0131nda yaz\u0131l\u0131 n\u00fcshas\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fi bir konu\u015fmay\u0131 belle\u011finden naklediyormu\u015f gibi yaparken yakalar. Sokrates daha sonra Phaedrus\u2019a, M\u0131s\u0131r Kral\u0131\u2019na hediye olarak yaz\u0131y\u0131 veren Tanr\u0131 Theuth\u2019un hik\u00e2yesini anlat\u0131r. Bu hediye, \u2018hem bellek hem de ak\u0131l i\u00e7in bir form\u00fcl\u2019 niteli\u011finde olacakt\u0131r. Kral hediyeden etkilenmez. Krala g\u00f6re:<\/span><\/span><\/p>\n\n

yaz\u0131, ruhlar\u0131na unutkanl\u0131\u011f\u0131 yerle\u015ftirecektir. Yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fclenlere g\u00fcvendikleri i\u00e7in belleklerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 b\u0131rakacaklar, an\u0131lar\u0131 kendi i\u00e7lerinden de\u011fil d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131klar\u0131 sembollere g\u00f6re olu\u015fturacaklard\u0131r. Ke\u015ffetti\u011fin \u015fey bellek i\u00e7in de\u011fil hat\u0131rlamak i\u00e7in bir form\u00fcl.. Havarilerine sundu\u011fun \u015fey ise ger\u00e7ek bilgelik de\u011fil yaln\u0131zca onun bir sureti... Onlara hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011fretmeden bir \u00e7ok \u015fey s\u00f6yl\u00fcyorsun. Asl\u0131nda genellikle hi\u00e7bir \u015fey bilmeyecekler, ama sen onlar\u0131 biliyormu\u015f gibi hissettireceksin. \u0130nsanlar bilgelikle de\u011fil de bilgelik fikri ile dolunca,<\/span> etraflar\u0131n<\/span>daki<\/span> insanlar i\u00e7in bir y\u00fck h\u00e2line gelecekler.<\/span><\/em><\/blockquote>\n

Phaedrus, 274c-275, \u00e7eviri uyarlama Manguel, 1996<\/span><\/span><\/p>\n

Baz\u0131 meslekta\u015flar\u0131m\u0131n, ayn\u0131 \u015feyleri sosyal medya i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fini duyar gibiyim.<\/span><\/span><\/p>\n

M.S. 12. Y\u00fczy\u0131lda Hindistan'da yaz\u0131 levhalar\u0131 kullan\u0131l\u0131yordu ve 18. Y\u00fczy\u0131l boyunca okullarda kara tahta\/tebe\u015fir tahtalar\u0131 kullan\u0131ld\u0131. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131'n\u0131n sonunda ABD Ordusu, idman i\u00e7in tepeg\u00f6z projekt\u00f6rleri kullanmaya ba\u015flad\u0131 ve 1990'larda elektronik projekt\u00f6rler ve Powerpoint gibi sunum yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 yerlerini alana kadar kullan\u0131mlar\u0131 derslerde yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Burada durup, \u015funu hat\u0131rlamam\u0131z gerekir: E\u011fitimde kullan\u0131lan teknolojilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, e\u011fitim i\u00e7in de\u011fil ba\u015fka ama\u00e7larla (\u00e7o\u011funlukla askeri veya i\u015f amac\u0131yla) geli\u015ftirilmi\u015fti.<\/span><\/span><\/p>\n

Telefonun icad\u0131 1870\u2019lerin sonuna uzansa da standart telefon sistemi hi\u00e7bir zaman ba\u015fl\u0131ca e\u011fitim ara\u00e7lar\u0131ndan biri olmam\u0131\u015ft\u0131r; uzaktan e\u011fitimde bile... Bunun bir nedeni, \u00e7ok kullan\u0131c\u0131l\u0131 analog telefon konu\u015fmalar\u0131n\u0131n maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131d\u0131r. Bu arada, sesli konferans sistemleri 1970\u2019lerden beri di\u011fer ortamlar\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Benzer \u015fekilde, kablolu sistemlerin ve bu i\u015fe ayr\u0131lm\u0131\u015f konferans odalar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 video konferans da 1980\u2019lerden bu yana kullan\u0131lmaktad\u0131r. 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131nda video s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma teknolojilerinde meydana gelen geli\u015fmeler ve video sunucular\u0131n maliyetindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler, 2008\u2019de s\u0131n\u0131f i\u00e7indeki ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n kaydedilmesi ve canl\u0131 yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ders kay\u0131t sistemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Webinarlar, bug\u00fcn, derslerin internet \u00fczerinden iletimi i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Yine de bu teknolojilerin hi\u00e7biri, \u00f6\u011fretimde s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim temelini de\u011fi\u015ftirmemektedir.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.2 Yaz\u0131l\u0131 ileti\u015fim<\/span><\/h3>\n

E\u011fitimde yaz\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n uzun bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r. \u0130ncil\u2019e g\u00f6re Musa, M.\u00d6. 7. y\u00fczy\u0131l civar\u0131nda, on emiri insanlara yaz\u0131 formunda iletmek i\u00e7in ta\u015f \u00fczerine yontmu\u015ftur. Sokrates\u2019\u0131n yaz\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na veryans\u0131n etti\u011fine dair s\u00f6ylentiler olsa da yaz\u0131l\u0131 ileti\u015fim bi\u00e7imleri, uzun ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeli ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme ve tart\u0131\u015fmalar\u0131 daha eri\u015filebilir ve bozulmadan yeniden \u00fcretilebilir h\u00e2le getirmektedir. B\u00f6ylece konu\u015fman\u0131n ge\u00e7ici ve k\u0131sa s\u00fcreli tabiat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye ve ele\u015ftiriye daha a\u00e7\u0131k oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/span><\/span><\/p>\n

15. y\u00fczy\u0131l Avrupa\u2019s\u0131nda matbaan\u0131n ke\u015ffi `y\u0131k\u0131c\u0131\u2019 bir teknoloji olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir; \u00e7\u00fcnk\u00fc matbaa, yaz\u0131l\u0131 bilgiyi a\u00e7\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrce eri\u015filebilir k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, tam da bug\u00fcn internetin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi. Bas\u0131m i\u015fleminin mekanikle\u015fmesini takiben yaz\u0131l\u0131 belgelerin say\u0131s\u0131nda ya\u015fanan patlaman\u0131n sonucu olarak h\u00fck\u00fbmet ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n i\u00e7inde yer alan \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin okuryazar olmas\u0131 ve analitik d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesi gerekmi\u015ftir, bu da Avrupa'da \u00f6rg\u00fcn e\u011fitimde h\u0131zl\u0131 bir patlamaya yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. R\u00f6nesans\u2019\u0131n ve Ayd\u0131nlanma\u2019n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve geli\u015fmesi ile mant\u0131k ve bilimin bat\u0131l inan\u00e7lar \u00fczerindeki zaferinin ard\u0131nda bir\u00e7ok neden vard\u0131r; ancak bu s\u00fcre\u00e7teki kilit de\u011fi\u015fim \u00f6nc\u00fcs\u00fc, bas\u0131m teknolojisi yani matbaa olmu\u015ftur.<\/span><\/span><\/p>\n

19. y\u00fczy\u0131lda ula\u015f\u0131m altyap\u0131s\u0131ndaki geli\u015fmeler ve \u00f6zellikle de 1840\u2019larda ucuz ve g\u00fcvenilir bir posta sisteminin olu\u015fturulmas\u0131, Londra \u00dcniversitesinin de 1858\u2019den itibaren harici diploma program\u0131 sunmas\u0131yla ilk \u00f6rg\u00fcn mektupla e\u011fitim giri\u015fimleri ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ilk resm\u00ee uzaktan diploma program\u0131 bug\u00fcn Londra \u00dcniversitesi olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. 1970\u2019lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite \u00f6\u011fretimde bas\u0131l\u0131 materyal kullan\u0131m bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirerek, uluslararas\u0131 olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00f6\u011fretim tasar\u0131m\u0131 ilkelerine dayal\u0131 olarak \u00f6zel tasarlanm\u0131\u015f, g\u00f6rsel nesnelerle resimlendirilmi\u015f, \u00f6\u011frenme etkinliklerini bas\u0131l\u0131 ortamla b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren ders notlar\u0131 haz\u0131rlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

1990'l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda web tabanl\u0131 \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerinin geli\u015ftirilmesiyle birlikte metinsel ileti\u015fim, dijitalle\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen en az\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre boyunca, internet tabanl\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7in ana ileti\u015fim mecras\u0131 olsa da ders toplama ve <\/span>video ak\u0131\u015f\u0131<\/span><\/span> bu durumu de\u011fi\u015ftirmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.3 Radyo-televizyon yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve video<\/span><\/h3>\n

\"OEBPS\/images\/image0083.jpg\"<\/p>\n\u015eekil 7.2.3 BBC televizyon st\u00fcdyosu ve radyo vericisi, Alexandra Palace, Londra\nG\u00f6rsel: \u00a9 Oxyman (Creative Commons lisans\u0131yla yeniden kullan\u0131m i\u00e7in lisanslanm\u0131\u015ft\u0131r)<\/span><\/i><\/span><\/span>\n

\u0130ngiliz Yay\u0131n Kurulu\u015fu BBC (British Broadcasting Corporation), okullar i\u00e7in e\u011fitsel radyo programlar\u0131na 1920\u2019lerde ba\u015flad\u0131. BBC\u2019nin yeti\u015fkinlere y\u00f6nelik olarak 1924\u2019de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ilk e\u011fitsel radyo program\u0131,<\/span> \u0130nsanlar ve B\u00f6cekle<\/i><\/span><\/em>r konusunda bir konu\u015fmayd\u0131. Ayn\u0131 sene, BBC\u2019nin E\u011fitim Programlar\u0131 Direkt\u00f6r\u00fc J.C. BBC'nin yeni E\u011fitim B\u00f6l\u00fcm\u00fc Y\u00f6neticisi, Stobart, Radio Times isimli dergiye verdi\u011fi r\u00f6portajda (Robinson, 1982). \u2018radyo-televizyon yay\u0131n\u0131 yapan \u00fcniversite\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden bahsetti. Hem okullar hem de genel izleyici kitlesi i\u00e7in televizyonun e\u011fitimde kullan\u0131lmas\u0131 1960\u2019lar\u0131 buldu. Bug\u00fcn bile, BBC\u2019nin misyonuna ili\u015fkin Kraliyet Ferman\u0131\u2019nda yer alan alt\u0131 ama\u00e7tan biri \u2018e\u011fitim ve \u00f6\u011frenmeyi te\u015fvik etmek\u2019tir.<\/span><\/span><\/p>\n

1969 senesinde, \u0130ngiliz h\u00fck\u00fbmeti A\u00e7\u0131k \u00dcniversiteyi kurdu. A\u00e7\u0131k \u00dcniversite, BBC ile i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015farak, \u00fcniversite personeli taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f bas\u0131l\u0131 materyaller ile BBC taraf\u0131ndan yap\u0131lan radyo ve televizyon programlar\u0131n\u0131n derslerle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirildi\u011fi, \u00fcniversite d\u00fczeyinde ve herkesin eri\u015fimine a\u00e7\u0131k programlar yay\u0131nlamaya ba\u015flad\u0131. Radyo programlar\u0131 \u00e7o\u011funluklu s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimi kullansa da televizyon programlar\u0131 yaln\u0131zca ders anlat\u0131mlar\u0131 \u00fczerine yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, belgeseller, s\u00fcre\u00e7 g\u00f6sterimleri ve \u00f6rnek olaylar ya da vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gibi daha genel televizyon yay\u0131n bi\u00e7imlerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131 (bk. Bates, 1984). Di\u011fer bir deyi\u015fle BBC, televizyonun kendine \u00f6zg\u00fc, e\u015fsiz \u2018kolayl\u0131k\u2019lar\u0131 \u00fczerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e, ses ve video kaset gibi yeni teknolojiler hayat\u0131m\u0131za girdi ve A\u00e7\u0131k \u00dcniversite programlar\u0131ndaki (\u00f6zellikle de radyodaki) canl\u0131 yay\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 azald\u0131. Yine de bug\u00fcn h\u00e2la, Kanada\u2019da TVOntario ve ABD\u2019nde PBS, History Channel veya Discovery Channel gibi d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yay\u0131n yapan e\u011fitsel televizyon kanallar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

Televizyonun e\u011fitimde kullan\u0131m\u0131 d\u00fcnya \u00fczerinde h\u0131zla yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve hatta 1970'de D\u00fcnya Bankas\u0131 ve UNESCO gibi uluslararas\u0131 kurulu\u015flar ba\u015fta olmak \u00fczere baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki e\u011fitim sorununa deva olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Elektrik, maliyet, kamuya a\u00e7\u0131k ekipmanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, iklim, yerel e\u011fitmenlerin direnci, yerel diller ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar gibi ger\u00e7eklerle y\u00fcz y\u00fcze gelindi\u011finde, bu umutlar ayn\u0131 h\u0131zla s\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr (\u00f6rne\u011fin bk. Jamison ve Klees, 1973). 1980\u2019lerde uydu yay\u0131nlar\u0131n\u0131n kullan\u0131labilir h\u00e2le gelmesiyle umutlar bir kez daha ye\u015fermi\u015f ancak \u2018d\u00fcnyadaki lider \u00fcniversitelerin d\u00fcnyan\u0131n a\u00e7l\u0131k \u00e7eken kitlelerine e\u011fitim vermesi\u2019ne ili\u015fkin ayn\u0131 umutlar benzer nedenlerle tekrar s\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bununla birlikte1983\u2019de kendi uydusu INSAT\u2019\u0131 f\u0131rlatan Hindistan, INSAT\u2019\u0131 ilk olarak yerel uzmanlar taraf\u0131ndan farkl\u0131 yerel dillerde haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 e\u011fitsel televizyon programlar\u0131n\u0131, kendi tasarlad\u0131\u011f\u0131 al\u0131c\u0131lar\u0131 ve televizyon setlerini kullanarak, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda yerel halk e\u011fitim merkezleri ve okullarda yay\u0131mlamada kullanm\u0131\u015ft\u0131r (Bates, 1984).<\/span><\/span><\/p>\n

1990\u2019lara gelindi\u011finde, video \u00e7ekim ve da\u011f\u0131t\u0131m maliyetleri dijital s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma teknolojileri ve y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 internet eri\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr d\u00fczeyde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Maliyetlerdeki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, ders kay\u0131t sistemlerinin geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu teknoloji sayesinde \u00f6\u011frenciler, internet ba\u011flant\u0131s\u0131 ile ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 istedikleri zaman ve istedikleri yerden izleme veya tekrar izleme olana\u011f\u0131na sahip olmu\u015flard\u0131r. Massachusettes Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc (MIT) 2002 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131k Ders Malzemeleri projesi kapsam\u0131nda, kaydetti\u011fi ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00fccretsiz olarak herkesin eri\u015fimine a\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 2005 y\u0131l\u0131nda hayata ge\u00e7en Youtube\u2019u, 2006\u2019da Google sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Youtube\u2019da yer alan k\u0131sa e\u011fitsel videolar, indirilip \u00e7evrim i\u00e7i derslerde kullan\u0131labilmektedir. Khan Academy, matematiksel g\u00f6sterimler ve denklemler i\u00e7in dijital bir karatahta kullanarak \u00e7ekti\u011fi d\u0131\u015f-sesli ders anlat\u0131m videolar\u0131n\u0131 2006 y\u0131l\u0131ndan itibaren Youtube \u00fczerinden payla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Apple Inc. Apple, kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fccretsiz olarak al\u0131n\u0131p indirilebilecek videolar\u0131n ve y\u00fcksek\u00f6\u011fretim d\u00fczeyindeki di\u011fer dijital materyallerin bulundu\u011fu iTunes U portal\u0131n\u0131 2007'de hayata ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/p>\n

Ders anlat\u0131m videolar\u0131 kullan\u0131ma girene kadar temel e\u011fitim tasar\u0131m\u0131 \u00f6zelliklerinin bir araya getirildi\u011fi \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemleri (\u00d6YS) kullan\u0131l\u0131yordu; ancak bunun i\u00e7in e\u011fitmenlerin s\u0131n\u0131f tabanl\u0131 \u00f6\u011fretimlerini \u00d6YS ortam\u0131na uyacak \u015fekilde yeniden tasarlamalar\u0131 gerekiyordu. Di\u011fer taraftan ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n kayda al\u0131nmas\u0131 standart ders anlat\u0131m modelinde hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmiyordu ve Powerpoint sunumlar\u0131 ya da karatahtaya not yaz\u0131m\u0131yla destekleniyor olsa da bir anlamda s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fime bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f niteli\u011findeydi. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz e\u011fitiminde h\u00e2la g\u00fc\u00e7l\u00fc bir y\u00f6ntem oldu\u011funu ancak yeni teknolojilerle b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve uyumla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.4 Bilgisayar teknolojileri<\/span><\/h3>\n

7.2.4.1 Bilgisayar-temelli \u00f6\u011frenme<\/span><\/h4>\n

\u00d6z\u00fc itibariyle programl\u0131 \u00f6\u011frenmenin geli\u015fimi, donam\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m\u0131n tasar\u0131m\u0131 ile i\u00e7eri\u011fin ve \u00f6l\u00e7me-de\u011ferlendirme sorular\u0131n\u0131n sisteme y\u00fcklenmesi haricinde herhangi bir insan m\u00fcdahalesi olmadan enformasyonu yap\u0131land\u0131rmak, \u00f6\u011frenenin bilgisini \u00f6l\u00e7mek ve \u00f6\u011frenenlere an\u0131nda geri bildirim sa\u011flamak suretiyle \u00f6\u011fretimi bilgisayarla\u015ft\u0131rmak amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. B.F. Skinner, davran\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k kuram\u0131 temelinde, 1954 de programl\u0131 \u00f6\u011fretim modelini kullanan \u00f6\u011fretim makineleriyle deneylere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (bk. Tema 2.3). Skinner\u2019in \u00f6\u011fretim makineleri, bilgisayara dayal\u0131 \u00f6\u011frenmenin ilk uygulamalar\u0131ndan biri olmu\u015ftur. Makinelere dayal\u0131 \u00f6l\u00e7me insanlara dayal\u0131 de\u011ferlendirmeden \u00e7ok daha kolay \u00f6l\u00e7ebildi\u011fi i\u00e7in KA\u00c7D\u2019ler sayesinde programl\u0131 \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131 son y\u0131llarda tekrar canlanma e\u011filimi g\u00f6stermektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

Illinois \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen genelle\u015fmi\u015f bilgisayar destekli bir \u00f6\u011fretim sistemi olan PLATO, 1970\u2019lerin sonunda d\u00fcnya \u00fczerindeki yakla\u015f\u0131k bir d\u00fczine a\u011f tabanl\u0131, farkl\u0131 ana bilgisayar \u00fczerinde yer alan binlerce terminale sahipti. PLATO olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 bir sistemdi. Yakla\u015f\u0131k 40 y\u0131l s\u00fcreyle kullan\u0131lan sistem, tart\u0131\u015fma forumlar\u0131, mesaj panolar\u0131, \u00e7evrim i\u00e7i \u00f6l\u00e7me-de\u011ferlendirme, sohbet odalar\u0131, ger\u00e7ek zamanl\u0131 mesajla\u015fma, uzaktan ekran payla\u015f\u0131m\u0131 ve \u00e7ok oyunculu oyunlar gibi kritik \u00e7evrim i\u00e7i kavramlar\u0131 kullanmaktayd\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

Yapay zek\u00e2 (AI-Artificial Intelligence) yoluyla \u00f6\u011fretim s\u00fcrecinin tekrarlanmas\u0131na y\u00f6nelik giri\u015fimler, matematik \u00f6\u011fretimine odakl\u0131 olarak 1980\u2019lerin ortalar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Son 30 y\u0131lda yapay zek\u00e2n\u0131n \u00f6\u011fretim ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131 ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalara b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen elde edilen sonu\u00e7lar hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. It has proved difficult for machines to cope with the extraordinary variety of ways in which students learn (or fail to learn.) Recent developments in cognitive science and neuroscience are being watched closely but at the time of writing the gap is still great between the basic science, and analysing or predicting specific learning behaviours from the science.<\/span><\/span><\/p>\n

Daha yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise uyarlanabilir \u00f6\u011frenmenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p geli\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Uyarlanabilir veya uyarlan\u0131r \u00f6\u011frenmede, \u00f6\u011frencilerin cevaplar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlendikten sonra \u00f6\u011frenciler verdikleri cevaplara (yani g\u00f6sterdikleri performansa) g\u00f6re kendilerine en uygun i\u00e7erik alan\u0131na y\u00f6nlendirilirler. \u00d6\u011frencilerin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi etkinliklere ili\u015fkin verileri toplay\u0131p bu verileri \u00f6\u011frenci performans\u0131 gibi di\u011fer verilerle ili\u015fkilendiren \u00f6\u011frenme analiti\u011fi de, yine yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte tan\u0131k oldu\u011fumuz bir geli\u015fmedir. Bu geli\u015fmeler, Konu 7.7\u2019de daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.4.2 Bilgisayar a\u011flar\u0131<\/span><\/h4>\n

1982 y\u0131l\u0131nda internet protokol\u00fcn\u00fc ilk kullanan a\u011f ABD\u2019de kurulan Arpanet idi. 1970\u2019lerin sonlar\u0131na do\u011fru, New Jersey Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Murray Turoff ve Roxanne Hiltz Enstit\u00fc\u2019n\u00fcn i\u00e7 bilgisayar a\u011f\u0131n\u0131 kullanarak harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmeyle ilgili deneyler yap\u0131yorlard\u0131. S\u0131n\u0131fta y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretimi \u00e7evrim i\u00e7i tart\u0131\u015fma forumlar\u0131yla birle\u015ftiren ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, buna Bilgisayar Arac\u0131l\u0131 \u0130leti\u015fim (BAI) ad\u0131n\u0131 verdiler (Hiltz ve Turoff, 1978). 1980\u2019lerde Kanada\u2019daki Guelph \u00dcniversitesi\u2019nde, CoSy ad\u0131 verilen kullan\u0131ma haz\u0131r bir yaz\u0131l\u0131m sistemi \u00fcretildi. Bug\u00fcn\u00fcn \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerindeki tart\u0131\u015fma forumlar\u0131n\u0131n atas\u0131 olarak kabul edilebilecek CoSy, \u00e7evrim i\u00e7i izlekli tart\u0131\u015fma forumlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yordu. 1998\u2019de A\u00e7\u0131k \u00dcniversite\u2019nin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 DT200 kodlu ders, \u00fcniversitenin geleneksel bas\u0131l\u0131 materyal, televizyon programlar\u0131 ve ses kasetlerine ek olarak CoSy\u2019i de \u00e7evrim i\u00e7i tart\u0131\u015fma bile\u015feni olarak kullan\u0131yordu. Derse kay\u0131tl\u0131 1200 \u00f6\u011frenci oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bu dersin en eski \u2018kitlesel\u2019 a\u00e7\u0131k \u00e7evrim i\u00e7i derslerden biri oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. B\u00f6ylece, bilgisayarlar\u0131n otomatikle\u015ftirilmi\u015f veya programl\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7in kullan\u0131m\u0131 ile bilgisayar a\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenci ve e\u011fitmenlerin birbirleriyle ileti\u015fim kurmalar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz.<\/span><\/span><\/p>\n

World Wide Web (D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda A\u011f), resm\u00ee olarak 1991 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. World Wide Web, en basit tan\u0131m\u0131yla, \u2018u\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u2019 belge, video veya di\u011fer dijital medya t\u00fcrlerini olu\u015fturup, her \u015feyi bir t\u00fcr bilgisayar koduna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesine gerek kalmadan ba\u011flant\u0131 vererek payla\u015fabilmelerine izin veren ve internet \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan bir uygulamad\u0131r. \u0130lk a\u011f taray\u0131c\u0131s\u0131 olan Mosaic, 1993\u2019de kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Webden \u00f6nce, internete metin y\u00fcklemek veya internette materyal bulabilmek uzun s\u00fcren ve zaman al\u0131c\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti. 1993\u2019den bu yana \u00e7ok say\u0131da arama motoru geli\u015ftirildi. 1999\u2019da kurulan Google, bug\u00fcn \u00f6nde gelen arama motorlar\u0131ndan biri olma \u00f6zelli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.4.3 \u00c7evrim i\u00e7i \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131<\/span><\/h4>\n

1995 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Web, daha sonra Blackboard\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015fecek WebCT gibi ilk \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerinin (\u00d6YS) geli\u015fimini olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131. \u00d6YS\u2019ler, ders i\u00e7eriklerinin y\u00fcklenip d\u00fczenlenebilece\u011fi, ayn\u0131 zamanda \u00f6\u011frenme hedefleri, \u00f6\u011frenci etkinlikleri, \u00f6devler, s\u0131navlar ve tart\u0131\u015fma forumlar\u0131 gibi etkinliklerin yer alabilece\u011fi bir \u2018alan\u2019 da sa\u011flayan \u00e7evrim i\u00e7i \u00f6\u011fretim ortamlar\u0131d\u0131r. 1995\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan ilk kredili \u00e7evrim i\u00e7i derslerin baz\u0131lar\u0131 \u00d6YS kullanmaktayd\u0131, baz\u0131lar\u0131 da metin belgelerini PDF veya slayt olarak y\u00fcklemekle yetinmekteydi. Materyaller genellikle metin ve grafik a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131yd\u0131. 2008 senesinde ders kay\u0131t sistemleri ortaya \u00e7\u0131kana kadar \u00d6YS\u2019ler \u00e7evrim i\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in ana iletim y\u00f6ntemi olmu\u015ftur.<\/span><\/span><\/p>\n

2008\u2019de Kanada\u2019da George Siemens, Stephen Downes ve Dave Cormier ilk ba\u011flant\u0131c\u0131 Kitlesel A\u00e7\u0131k \u00e7evrim i\u00e7i Ders\u2019i (KA\u00c7D) olu\u015fturmak i\u00e7in web teknolojisini kullan\u0131yorlard\u0131. Uzmanlar\u0131n webinar sunumlar\u0131n\u0131 ve\/veya blog yaz\u0131lar\u0131n\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bloglar\u0131 ve tweet\u2019leriyle birle\u015ftiren bir uygulama toplulu\u011fu niteli\u011finde olan bu dersin 2.000\u2019in \u00fczerinde kat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131 olmu\u015ftu. Dersler herkese a\u00e7\u0131kt\u0131 ve formal bir de\u011ferlendirme yoktu. 2012 y\u0131l\u0131nda Stanford \u00dcniversitesi\u2019nden iki akademisyen yapay zek\u00e2 konusunda ders anlat\u0131m videolar\u0131na dayal\u0131 bir KA\u00c7D ba\u015flatt\u0131lar ve 100.000\u2019den fazla \u00f6\u011frencinin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. O zamandan beri de KA\u00c7D' ler d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda h\u0131zla geli\u015fti.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.5 Sosyal medya<\/span><\/h3>\n

Bilgisayar teknolojisinin bir alt kategorisi olan sosyal medyan\u0131n geli\u015fimi, e\u011fitim teknolojisi tarihi i\u00e7inde ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir yer sahibi olmay\u0131 hak etmektedir. Sosyal medya, \u00e7ok geni\u015f yelpazede farkl\u0131 teknolojilerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir: bloglar, wikiler, Youtube videolar\u0131, ak\u0131ll\u0131 telefon ve tablet gibi mobil cihazlar, Twitter, Skype ve Facebook gibi. Andreas Kaplan ve Michael Haenlein (2010) sosyal medyay\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlamaktad\u0131r:<\/span><\/span><\/p>\ninternet tabanl\u0131 uygulamalar grubu... sanal topluluklar ve a\u011flar i\u00e7inde insanlar aras\u0131ndaki etkile\u015fime dayal\u0131 olarak kullan\u0131c\u0131 tabanl\u0131 i\u00e7erik olu\u015fturulmas\u0131na ve de\u011fi\u015fimine imk\u00e2n sa\u011flar.<\/span><\/em><\/i><\/span><\/span>\n

Sosyal medya, genellikle gen\u00e7lerle ve Y ku\u015fa\u011f\u0131yla, yani y\u00fcksek\u00f6\u011fretime devam etmekte olan \u00f6\u011frencilerin \u00e7o\u011fuyla ili\u015fkilendirilmektedir.. Bu kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, sosyal medya yeni yeni \u00f6rg\u00fcn e\u011fitimle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131 ve sosyal medyan\u0131n e\u011fitsel de\u011feri bug\u00fcne kadar uygulama topluluklar\u0131n\u0131n i\u015flemesi gibi kolayl\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden yayg\u0131n e\u011fitimle veya ders esnas\u0131nda tweet atmak veya e\u011fitmeni de\u011ferlendirmek gibi etkinlikler sayesinde s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretiminin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131. Tema 8 , Tema 9 ve Tema10\u2019da, sosyal medyan\u0131n \u00f6\u011frenme i\u00e7in asl\u0131nda \u00e7ok daha kritik bir potansiyele sahip oldu\u011funu tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/span><\/span><\/p>\n\n

7.2.6 Paradigma kaymas\u0131<\/span><\/h3>\n

E\u011fitimin, uzun s\u00fcredir teknolojiyi benimsedi\u011fini ve uyumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 etti\u011fini g\u00f6rebiliyoruz. Teknolojinin e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131nda ya\u015fanan son geli\u015fmelerden edinilen bir\u00e7ok faydal\u0131 ders bulunmaktad\u0131r. Bu derslerin en \u00f6nemlilerinden biri, yeni ortaya \u00e7\u0131kan bir teknolojiye ili\u015fkin getirilen savlar\u0131n mutlaka do\u011fru ya da yeni olmayabilece\u011fidir. Ayn\u0131 \u015fekilde yeni teknolojilerin tamamen eski teknolojilerin yerini ald\u0131\u011f\u0131 nadirdir. Eski teknolojiler, kendilerine ayr\u0131lan \u00f6zel bir yerde kullan\u0131lmaya devam eder; radyonun dinlenmeye devam edilmesi veya daha zengin bir teknolojik ortam\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak videolar\u0131n internette kullan\u0131lmas\u0131 gibi...<\/span><\/span><\/p>\n

Bununla birlikte dijital \u00e7a\u011f\u0131 daha \u00f6nceki t\u00fcm \u00e7a\u011flardan ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zellik, teknoloji geli\u015fiminin h\u0131z\u0131 ve teknoloji tabanl\u0131 uygulamalar\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131m\u0131za derinlemesine girmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla internetin e\u011fitim \u00fczerindeki etkisini, en az\u0131ndan e\u011fitim teknolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir paradigma kaymas\u0131 olarak tan\u0131mlamak adil bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. H\u00e2la bu \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirme ve uygulama a\u015famas\u0131nday\u0131z. Bir sonraki konuda, farkl\u0131 medya ve teknolojilerin e\u011fitim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemine daha yak\u0131ndan bakaca\u011f\u0131z.<\/span><\/span><\/p>\n\n

\n

Etkinlik 7.2 Tarih bize neler f\u0131s\u0131ld\u0131yor?<\/span><\/p>\n\n<\/header>\n

\n
    \n \t
  1. E\u011fitim teknolojisi neleri i\u00e7erir? MIT\u2019nin a\u00e7\u0131k ders malzemesi olarak herkesin eri\u015fimine sunulan bir ders kayd\u0131n\u0131 nas\u0131l s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z? Teknoloji ne zaman yaln\u0131zca teknoloji olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p e\u011fitsel bir h\u00e2le gelir?<\/span><\/span><\/li>\n \t
  2. \u0130nternetin eski bir s\u00fcr\u00fcm\u00fc olan ARPANET 1990\u2019lardan \u00e7ok \u00f6ncesinde bile vard\u0131 ancak internet protokolleri, HTML ve WWW\u2019nin geli\u015fimi hem telekom\u00fcnikasyon hem de e\u011fitim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmu\u015ftur (en az\u0131ndan benim i\u00e7in). O zaman, size g\u00f6re interneti veya web\u2019i bir paradigma kaymas\u0131 h\u00e2line getiren nedir? Yoksa b\u00fct\u00fcn bunlar yaln\u0131zca evrim s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131, teknoloji geli\u015fiminin do\u011fal bir getirisi midir?<\/span><\/span><\/li>\n \t
  3. Yaz\u0131 bir teknoloji midir? Ders anlat\u0131m\u0131 bir teknoloji midir? Bunlar\u0131n teknoloji olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek \u00e7ok da \u00f6nemli midir?<\/span><\/span><\/li>\n \t
  4. Sizlerin aras\u0131ndan olaylara daha analitik bakanlar\u0131n kafas\u0131nda, yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en teknolojilerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131na veya s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin birtak\u0131m sorular olabilir. \u00d6rne\u011fin bilgisayar arac\u0131l\u0131 ileti\u015fim (BA\u0130) internetten \u00f6nce var olmu\u015ftur (1978 den bu yana), ama bu bir internet teknolojisi de\u011fil midir? (\u015eimdi \u00f6yle ama o zamanlar de\u011fildi.) Peki sosyal medyan\u0131n BAI'den fark\u0131 nedir? Yay\u0131n, kablo, uydu, DVD veya video konferans gibi televizyon teknolojilerini birbirinden ay\u0131r\u0131p s\u0131n\u0131fland\u0131rmak ak\u0131lc\u0131 m\u0131d\u0131r yoksa art\u0131k bunlar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya gerek yok mudur? Peki bunlar\u0131 birbirinden ay\u0131ran nedir? E\u011fitsel a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ortak \u00f6zellikleri nelerdir?<\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    \u0130lerleyen b\u00f6l\u00fcmlerle, bu konular\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/span><\/span><\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n \n

    Kaynak\u00e7a<\/span><\/h3>\n

    Bates, A. (1984) <\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/i><\/span><\/em> London: Constables<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Hiltz, R. and Turoff, M. (1978) <\/span>The Network Nation: Human Communication via Computer<\/i><\/span><\/em> Reading MA: Addison-Wesley<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Jamison, D. and Klees, S. (1973) <\/span>The Cost of Instructional Radio and Television for Developing<\/i><\/span><\/em> Countries Stanford CA: Stanford University Institute for Communication Research<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Kaplan, A. and Haenlein, M. (2010), Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media, <\/span>Business Horizons,<\/i><\/span><\/em> Vol. 53, No. 1, pp. 59-68<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Manguel, A. (1996) <\/span>A History of Reading<\/i><\/span><\/em> London: Harper Collins<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Robinson, J. (1982) <\/span>Broadcasting Over the Air<\/i><\/span><\/em> London: BBC (out of print)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Saettler, P. (1990) <\/span>The Evolution of American Educational Technology<\/i><\/span><\/em> Englewood CO: Libraries Unlimited<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Selwood, D. (2014) What does the Rosetta Stone tell us about the Bible? Did Moses read hieroglyphs? <\/span>The Telegraph<\/i><\/span><\/em>, July 15<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","rendered":"

    \"OEBPS\/images\/image0082.jpg\"<\/p>\n

    \u015eekil 7.2.1 Musa (Charlton Heston On Emir filminden) Ta\u015f tabletler de bir e\u011fitim teknolojisi midir? (E\u011fitim teknolojilerine on Emir dilinde bir bak\u0131\u015f i\u00e7in bkz. Selwood, 2014)
    \nG\u00f6rsel: Allstar\/Cinetext\/Paramount<\/span><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

    Teknolojinin e\u011fitimdeki rol\u00fcne ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar, en az\u0131ndan 2.500 y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131r. Teknolojinin \u00f6\u011fretim s\u00fcrecindeki rol\u00fcn\u00fc ve \u00f6\u011fretim s\u00fcrecine etkisini daha iyi anlayabilmek i\u00e7in tarihe bakmam\u0131z gerekir; \u00e7\u00fcnk\u00fc her zaman tarihten \u00f6\u011frenece\u011fimiz dersler vard\u0131r. Paul Saettler\u2019\u0131n 1990 bas\u0131m\u0131 \u2018Amerikan E\u011fitim Teknolojisinin Evrimi (The Evolution of American Educational Technology) adl\u0131 kitab\u0131, e\u011fitim teknolojisi tarihinin en kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biridir; ancak yaln\u0131zca 1989\u2019a kadar olan d\u00f6nemi ele almaktad\u0131r. O tarihten bug\u00fcne kadar \u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fti. Bu b\u00f6l\u00fcmde sizinle payla\u015facaklar\u0131m, benim g\u00f6z\u00fcmden e\u011fitim teknolojisi tarihinin k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f bir tasviri olacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.1 S\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim<\/span><\/h3>\n

    \u00d6rg\u00fcn \u00f6\u011fretimin en eski yollar\u0131ndan biri s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim olsa da zamanla teknoloji s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rmak veya \u201cdesteklemek\u201d i\u00e7in giderek daha fazla kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Eski zamanlarda hik\u00e2yeler, folklor, tarih\u00e7eler ve haberler s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim yoluyla aktar\u0131lm\u0131\u015f ve saklanm\u0131\u015f, eksiksiz ezber ve an\u0131msama kritik bir beceri olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn bile, yerli k\u00fclt\u00fcrlerin bir\u00e7o\u011funda s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim gelene\u011fi h\u00e2la kullan\u0131lmaktad\u0131r. Antik Yunan\u2019da hitabet ve anlat\u0131m, insanlar i\u00e7in \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011frendiklerini aktarma y\u00f6ntemiydi. Homeros\u2019\u0131n \u0130lyada ve Odesa\u2019s\u0131, halk \u00f6n\u00fcnde icra edilmek \u00fczere konu\u015fur gibi okunan resitatif \u015fiirlerdi. Bu \u015fiirleri \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in okuyarak de\u011fil dinleyerek ezberlemek, yazarak de\u011fil konu\u015farak aktarmak gerekirdi. <\/span>Dersler en az\u0131ndan antik Yunanl\u0131lara kadar uzanmaktad\u0131r. Demosthenes (M\u00d6 384-322) konu\u015fmalar\u0131 Atina siyasetini etkileyen ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir hatipti. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Bununla birlikte M.\u00d6. be\u015finci y\u00fczy\u0131la gelindi\u011finde, antik Yunan\u2019da art\u0131k hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r miktarda yaz\u0131l\u0131 belge de vard\u0131. <\/span>Plato<\/span><\/span>‘ya g\u00f6re e\u011fitim o zamandan beri a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc bir sarmal olmu\u015ftur. Eflatun\u2019a g\u00f6re Sokrates, bir g\u00fcn \u00f6\u011frencilerinden birini (Phaedrus) asl\u0131nda yaz\u0131l\u0131 n\u00fcshas\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fi bir konu\u015fmay\u0131 belle\u011finden naklediyormu\u015f gibi yaparken yakalar. Sokrates daha sonra Phaedrus\u2019a, M\u0131s\u0131r Kral\u0131\u2019na hediye olarak yaz\u0131y\u0131 veren Tanr\u0131 Theuth\u2019un hik\u00e2yesini anlat\u0131r. Bu hediye, \u2018hem bellek hem de ak\u0131l i\u00e7in bir form\u00fcl\u2019 niteli\u011finde olacakt\u0131r. Kral hediyeden etkilenmez. Krala g\u00f6re:<\/span><\/span><\/p>\n

    yaz\u0131, ruhlar\u0131na unutkanl\u0131\u011f\u0131 yerle\u015ftirecektir. Yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fclenlere g\u00fcvendikleri i\u00e7in belleklerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 b\u0131rakacaklar, an\u0131lar\u0131 kendi i\u00e7lerinden de\u011fil d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131klar\u0131 sembollere g\u00f6re olu\u015fturacaklard\u0131r. Ke\u015ffetti\u011fin \u015fey bellek i\u00e7in de\u011fil hat\u0131rlamak i\u00e7in bir form\u00fcl.. Havarilerine sundu\u011fun \u015fey ise ger\u00e7ek bilgelik de\u011fil yaln\u0131zca onun bir sureti… Onlara hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011fretmeden bir \u00e7ok \u015fey s\u00f6yl\u00fcyorsun. Asl\u0131nda genellikle hi\u00e7bir \u015fey bilmeyecekler, ama sen onlar\u0131 biliyormu\u015f gibi hissettireceksin. \u0130nsanlar bilgelikle de\u011fil de bilgelik fikri ile dolunca,<\/span> etraflar\u0131n<\/span>daki<\/span> insanlar i\u00e7in bir y\u00fck h\u00e2line gelecekler.<\/span><\/em><\/p><\/blockquote>\n

    Phaedrus, 274c-275, \u00e7eviri uyarlama Manguel, 1996<\/span><\/span><\/p>\n

    Baz\u0131 meslekta\u015flar\u0131m\u0131n, ayn\u0131 \u015feyleri sosyal medya i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fini duyar gibiyim.<\/span><\/span><\/p>\n

    M.S. 12. Y\u00fczy\u0131lda Hindistan’da yaz\u0131 levhalar\u0131 kullan\u0131l\u0131yordu ve 18. Y\u00fczy\u0131l boyunca okullarda kara tahta\/tebe\u015fir tahtalar\u0131 kullan\u0131ld\u0131. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n sonunda ABD Ordusu, idman i\u00e7in tepeg\u00f6z projekt\u00f6rleri kullanmaya ba\u015flad\u0131 ve 1990’larda elektronik projekt\u00f6rler ve Powerpoint gibi sunum yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 yerlerini alana kadar kullan\u0131mlar\u0131 derslerde yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Burada durup, \u015funu hat\u0131rlamam\u0131z gerekir: E\u011fitimde kullan\u0131lan teknolojilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, e\u011fitim i\u00e7in de\u011fil ba\u015fka ama\u00e7larla (\u00e7o\u011funlukla askeri veya i\u015f amac\u0131yla) geli\u015ftirilmi\u015fti.<\/span><\/span><\/p>\n

    Telefonun icad\u0131 1870\u2019lerin sonuna uzansa da standart telefon sistemi hi\u00e7bir zaman ba\u015fl\u0131ca e\u011fitim ara\u00e7lar\u0131ndan biri olmam\u0131\u015ft\u0131r; uzaktan e\u011fitimde bile… Bunun bir nedeni, \u00e7ok kullan\u0131c\u0131l\u0131 analog telefon konu\u015fmalar\u0131n\u0131n maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131d\u0131r. Bu arada, sesli konferans sistemleri 1970\u2019lerden beri di\u011fer ortamlar\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Benzer \u015fekilde, kablolu sistemlerin ve bu i\u015fe ayr\u0131lm\u0131\u015f konferans odalar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 video konferans da 1980\u2019lerden bu yana kullan\u0131lmaktad\u0131r. 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131nda video s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma teknolojilerinde meydana gelen geli\u015fmeler ve video sunucular\u0131n maliyetindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler, 2008\u2019de s\u0131n\u0131f i\u00e7indeki ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n kaydedilmesi ve canl\u0131 yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ders kay\u0131t sistemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Webinarlar, bug\u00fcn, derslerin internet \u00fczerinden iletimi i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

    Yine de bu teknolojilerin hi\u00e7biri, \u00f6\u011fretimde s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fim temelini de\u011fi\u015ftirmemektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.2 Yaz\u0131l\u0131 ileti\u015fim<\/span><\/h3>\n

    E\u011fitimde yaz\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n uzun bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r. \u0130ncil\u2019e g\u00f6re Musa, M.\u00d6. 7. y\u00fczy\u0131l civar\u0131nda, on emiri insanlara yaz\u0131 formunda iletmek i\u00e7in ta\u015f \u00fczerine yontmu\u015ftur. Sokrates\u2019\u0131n yaz\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na veryans\u0131n etti\u011fine dair s\u00f6ylentiler olsa da yaz\u0131l\u0131 ileti\u015fim bi\u00e7imleri, uzun ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeli ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme ve tart\u0131\u015fmalar\u0131 daha eri\u015filebilir ve bozulmadan yeniden \u00fcretilebilir h\u00e2le getirmektedir. B\u00f6ylece konu\u015fman\u0131n ge\u00e7ici ve k\u0131sa s\u00fcreli tabiat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye ve ele\u015ftiriye daha a\u00e7\u0131k oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/span><\/span><\/p>\n

    15. y\u00fczy\u0131l Avrupa\u2019s\u0131nda matbaan\u0131n ke\u015ffi `y\u0131k\u0131c\u0131\u2019 bir teknoloji olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir; \u00e7\u00fcnk\u00fc matbaa, yaz\u0131l\u0131 bilgiyi a\u00e7\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrce eri\u015filebilir k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, tam da bug\u00fcn internetin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi. Bas\u0131m i\u015fleminin mekanikle\u015fmesini takiben yaz\u0131l\u0131 belgelerin say\u0131s\u0131nda ya\u015fanan patlaman\u0131n sonucu olarak h\u00fck\u00fbmet ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n i\u00e7inde yer alan \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin okuryazar olmas\u0131 ve analitik d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesi gerekmi\u015ftir, bu da Avrupa’da \u00f6rg\u00fcn e\u011fitimde h\u0131zl\u0131 bir patlamaya yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. R\u00f6nesans\u2019\u0131n ve Ayd\u0131nlanma\u2019n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve geli\u015fmesi ile mant\u0131k ve bilimin bat\u0131l inan\u00e7lar \u00fczerindeki zaferinin ard\u0131nda bir\u00e7ok neden vard\u0131r; ancak bu s\u00fcre\u00e7teki kilit de\u011fi\u015fim \u00f6nc\u00fcs\u00fc, bas\u0131m teknolojisi yani matbaa olmu\u015ftur.<\/span><\/span><\/p>\n

    19. y\u00fczy\u0131lda ula\u015f\u0131m altyap\u0131s\u0131ndaki geli\u015fmeler ve \u00f6zellikle de 1840\u2019larda ucuz ve g\u00fcvenilir bir posta sisteminin olu\u015fturulmas\u0131, Londra \u00dcniversitesinin de 1858\u2019den itibaren harici diploma program\u0131 sunmas\u0131yla ilk \u00f6rg\u00fcn mektupla e\u011fitim giri\u015fimleri ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ilk resm\u00ee uzaktan diploma program\u0131 bug\u00fcn Londra \u00dcniversitesi olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. 1970\u2019lerde A\u00e7\u0131k \u00dcniversite \u00f6\u011fretimde bas\u0131l\u0131 materyal kullan\u0131m bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirerek, uluslararas\u0131 olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00f6\u011fretim tasar\u0131m\u0131 ilkelerine dayal\u0131 olarak \u00f6zel tasarlanm\u0131\u015f, g\u00f6rsel nesnelerle resimlendirilmi\u015f, \u00f6\u011frenme etkinliklerini bas\u0131l\u0131 ortamla b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren ders notlar\u0131 haz\u0131rlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

    1990’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda web tabanl\u0131 \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerinin geli\u015ftirilmesiyle birlikte metinsel ileti\u015fim, dijitalle\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen en az\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre boyunca, internet tabanl\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7in ana ileti\u015fim mecras\u0131 olsa da ders toplama ve <\/span>video ak\u0131\u015f\u0131<\/span><\/span> bu durumu de\u011fi\u015ftirmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.3 Radyo-televizyon yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve video<\/span><\/h3>\n

    \"OEBPS\/images\/image0083.jpg\"<\/p>\n

    \u015eekil 7.2.3 BBC televizyon st\u00fcdyosu ve radyo vericisi, Alexandra Palace, Londra
    \nG\u00f6rsel: \u00a9 Oxyman (Creative Commons lisans\u0131yla yeniden kullan\u0131m i\u00e7in lisanslanm\u0131\u015ft\u0131r)<\/span><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

    \u0130ngiliz Yay\u0131n Kurulu\u015fu BBC (British Broadcasting Corporation), okullar i\u00e7in e\u011fitsel radyo programlar\u0131na 1920\u2019lerde ba\u015flad\u0131. BBC\u2019nin yeti\u015fkinlere y\u00f6nelik olarak 1924\u2019de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ilk e\u011fitsel radyo program\u0131,<\/span> \u0130nsanlar ve B\u00f6cekle<\/i><\/span><\/em>r konusunda bir konu\u015fmayd\u0131. Ayn\u0131 sene, BBC\u2019nin E\u011fitim Programlar\u0131 Direkt\u00f6r\u00fc J.C. BBC’nin yeni E\u011fitim B\u00f6l\u00fcm\u00fc Y\u00f6neticisi, Stobart, Radio Times isimli dergiye verdi\u011fi r\u00f6portajda (Robinson, 1982). \u2018radyo-televizyon yay\u0131n\u0131 yapan \u00fcniversite\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden bahsetti. Hem okullar hem de genel izleyici kitlesi i\u00e7in televizyonun e\u011fitimde kullan\u0131lmas\u0131 1960\u2019lar\u0131 buldu. Bug\u00fcn bile, BBC\u2019nin misyonuna ili\u015fkin Kraliyet Ferman\u0131\u2019nda yer alan alt\u0131 ama\u00e7tan biri \u2018e\u011fitim ve \u00f6\u011frenmeyi te\u015fvik etmek\u2019tir.<\/span><\/span><\/p>\n

    1969 senesinde, \u0130ngiliz h\u00fck\u00fbmeti A\u00e7\u0131k \u00dcniversiteyi kurdu. A\u00e7\u0131k \u00dcniversite, BBC ile i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015farak, \u00fcniversite personeli taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f bas\u0131l\u0131 materyaller ile BBC taraf\u0131ndan yap\u0131lan radyo ve televizyon programlar\u0131n\u0131n derslerle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirildi\u011fi, \u00fcniversite d\u00fczeyinde ve herkesin eri\u015fimine a\u00e7\u0131k programlar yay\u0131nlamaya ba\u015flad\u0131. Radyo programlar\u0131 \u00e7o\u011funluklu s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimi kullansa da televizyon programlar\u0131 yaln\u0131zca ders anlat\u0131mlar\u0131 \u00fczerine yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, belgeseller, s\u00fcre\u00e7 g\u00f6sterimleri ve \u00f6rnek olaylar ya da vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gibi daha genel televizyon yay\u0131n bi\u00e7imlerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131 (bk. Bates, 1984). Di\u011fer bir deyi\u015fle BBC, televizyonun kendine \u00f6zg\u00fc, e\u015fsiz \u2018kolayl\u0131k\u2019lar\u0131 \u00fczerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e, ses ve video kaset gibi yeni teknolojiler hayat\u0131m\u0131za girdi ve A\u00e7\u0131k \u00dcniversite programlar\u0131ndaki (\u00f6zellikle de radyodaki) canl\u0131 yay\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 azald\u0131. Yine de bug\u00fcn h\u00e2la, Kanada\u2019da TVOntario ve ABD\u2019nde PBS, History Channel veya Discovery Channel gibi d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yay\u0131n yapan e\u011fitsel televizyon kanallar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

    Televizyonun e\u011fitimde kullan\u0131m\u0131 d\u00fcnya \u00fczerinde h\u0131zla yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve hatta 1970’de D\u00fcnya Bankas\u0131 ve UNESCO gibi uluslararas\u0131 kurulu\u015flar ba\u015fta olmak \u00fczere baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki e\u011fitim sorununa deva olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Elektrik, maliyet, kamuya a\u00e7\u0131k ekipmanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, iklim, yerel e\u011fitmenlerin direnci, yerel diller ve k\u00fclt\u00fcrel sorunlar gibi ger\u00e7eklerle y\u00fcz y\u00fcze gelindi\u011finde, bu umutlar ayn\u0131 h\u0131zla s\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr (\u00f6rne\u011fin bk. Jamison ve Klees, 1973). 1980\u2019lerde uydu yay\u0131nlar\u0131n\u0131n kullan\u0131labilir h\u00e2le gelmesiyle umutlar bir kez daha ye\u015fermi\u015f ancak \u2018d\u00fcnyadaki lider \u00fcniversitelerin d\u00fcnyan\u0131n a\u00e7l\u0131k \u00e7eken kitlelerine e\u011fitim vermesi\u2019ne ili\u015fkin ayn\u0131 umutlar benzer nedenlerle tekrar s\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bununla birlikte1983\u2019de kendi uydusu INSAT\u2019\u0131 f\u0131rlatan Hindistan, INSAT\u2019\u0131 ilk olarak yerel uzmanlar taraf\u0131ndan farkl\u0131 yerel dillerde haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 e\u011fitsel televizyon programlar\u0131n\u0131, kendi tasarlad\u0131\u011f\u0131 al\u0131c\u0131lar\u0131 ve televizyon setlerini kullanarak, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda yerel halk e\u011fitim merkezleri ve okullarda yay\u0131mlamada kullanm\u0131\u015ft\u0131r (Bates, 1984).<\/span><\/span><\/p>\n

    1990\u2019lara gelindi\u011finde, video \u00e7ekim ve da\u011f\u0131t\u0131m maliyetleri dijital s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma teknolojileri ve y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 internet eri\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr d\u00fczeyde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Maliyetlerdeki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, ders kay\u0131t sistemlerinin geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu teknoloji sayesinde \u00f6\u011frenciler, internet ba\u011flant\u0131s\u0131 ile ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 istedikleri zaman ve istedikleri yerden izleme veya tekrar izleme olana\u011f\u0131na sahip olmu\u015flard\u0131r. Massachusettes Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc (MIT) 2002 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131k Ders Malzemeleri projesi kapsam\u0131nda, kaydetti\u011fi ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00fccretsiz olarak herkesin eri\u015fimine a\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 2005 y\u0131l\u0131nda hayata ge\u00e7en Youtube\u2019u, 2006\u2019da Google sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Youtube\u2019da yer alan k\u0131sa e\u011fitsel videolar, indirilip \u00e7evrim i\u00e7i derslerde kullan\u0131labilmektedir. Khan Academy, matematiksel g\u00f6sterimler ve denklemler i\u00e7in dijital bir karatahta kullanarak \u00e7ekti\u011fi d\u0131\u015f-sesli ders anlat\u0131m videolar\u0131n\u0131 2006 y\u0131l\u0131ndan itibaren Youtube \u00fczerinden payla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Apple Inc. Apple, kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan \u00fccretsiz olarak al\u0131n\u0131p indirilebilecek videolar\u0131n ve y\u00fcksek\u00f6\u011fretim d\u00fczeyindeki di\u011fer dijital materyallerin bulundu\u011fu iTunes U portal\u0131n\u0131 2007’de hayata ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/span><\/span><\/p>\n

    Ders anlat\u0131m videolar\u0131 kullan\u0131ma girene kadar temel e\u011fitim tasar\u0131m\u0131 \u00f6zelliklerinin bir araya getirildi\u011fi \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemleri (\u00d6YS) kullan\u0131l\u0131yordu; ancak bunun i\u00e7in e\u011fitmenlerin s\u0131n\u0131f tabanl\u0131 \u00f6\u011fretimlerini \u00d6YS ortam\u0131na uyacak \u015fekilde yeniden tasarlamalar\u0131 gerekiyordu. Di\u011fer taraftan ders anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n kayda al\u0131nmas\u0131 standart ders anlat\u0131m modelinde hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmiyordu ve Powerpoint sunumlar\u0131 ya da karatahtaya not yaz\u0131m\u0131yla destekleniyor olsa da bir anlamda s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fime bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f niteli\u011findeydi. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz e\u011fitiminde h\u00e2la g\u00fc\u00e7l\u00fc bir y\u00f6ntem oldu\u011funu ancak yeni teknolojilerle b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fini ve uyumla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.4 Bilgisayar teknolojileri<\/span><\/h3>\n

    7.2.4.1 Bilgisayar-temelli \u00f6\u011frenme<\/span><\/h4>\n

    \u00d6z\u00fc itibariyle programl\u0131 \u00f6\u011frenmenin geli\u015fimi, donam\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m\u0131n tasar\u0131m\u0131 ile i\u00e7eri\u011fin ve \u00f6l\u00e7me-de\u011ferlendirme sorular\u0131n\u0131n sisteme y\u00fcklenmesi haricinde herhangi bir insan m\u00fcdahalesi olmadan enformasyonu yap\u0131land\u0131rmak, \u00f6\u011frenenin bilgisini \u00f6l\u00e7mek ve \u00f6\u011frenenlere an\u0131nda geri bildirim sa\u011flamak suretiyle \u00f6\u011fretimi bilgisayarla\u015ft\u0131rmak amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. B.F. Skinner, davran\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k kuram\u0131 temelinde, 1954 de programl\u0131 \u00f6\u011fretim modelini kullanan \u00f6\u011fretim makineleriyle deneylere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (bk. Tema 2.3). Skinner\u2019in \u00f6\u011fretim makineleri, bilgisayara dayal\u0131 \u00f6\u011frenmenin ilk uygulamalar\u0131ndan biri olmu\u015ftur. Makinelere dayal\u0131 \u00f6l\u00e7me insanlara dayal\u0131 de\u011ferlendirmeden \u00e7ok daha kolay \u00f6l\u00e7ebildi\u011fi i\u00e7in KA\u00c7D\u2019ler sayesinde programl\u0131 \u00f6\u011fretim yakla\u015f\u0131m\u0131 son y\u0131llarda tekrar canlanma e\u011filimi g\u00f6stermektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

    Illinois \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen genelle\u015fmi\u015f bilgisayar destekli bir \u00f6\u011fretim sistemi olan PLATO, 1970\u2019lerin sonunda d\u00fcnya \u00fczerindeki yakla\u015f\u0131k bir d\u00fczine a\u011f tabanl\u0131, farkl\u0131 ana bilgisayar \u00fczerinde yer alan binlerce terminale sahipti. PLATO olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 bir sistemdi. Yakla\u015f\u0131k 40 y\u0131l s\u00fcreyle kullan\u0131lan sistem, tart\u0131\u015fma forumlar\u0131, mesaj panolar\u0131, \u00e7evrim i\u00e7i \u00f6l\u00e7me-de\u011ferlendirme, sohbet odalar\u0131, ger\u00e7ek zamanl\u0131 mesajla\u015fma, uzaktan ekran payla\u015f\u0131m\u0131 ve \u00e7ok oyunculu oyunlar gibi kritik \u00e7evrim i\u00e7i kavramlar\u0131 kullanmaktayd\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

    Yapay zek\u00e2 (AI-Artificial Intelligence) yoluyla \u00f6\u011fretim s\u00fcrecinin tekrarlanmas\u0131na y\u00f6nelik giri\u015fimler, matematik \u00f6\u011fretimine odakl\u0131 olarak 1980\u2019lerin ortalar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Son 30 y\u0131lda yapay zek\u00e2n\u0131n \u00f6\u011fretim ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131 ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalara b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen elde edilen sonu\u00e7lar hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. It has proved difficult for machines to cope with the extraordinary variety of ways in which students learn (or fail to learn.) Recent developments in cognitive science and neuroscience are being watched closely but at the time of writing the gap is still great between the basic science, and analysing or predicting specific learning behaviours from the science.<\/span><\/span><\/p>\n

    Daha yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise uyarlanabilir \u00f6\u011frenmenin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p geli\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Uyarlanabilir veya uyarlan\u0131r \u00f6\u011frenmede, \u00f6\u011frencilerin cevaplar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlendikten sonra \u00f6\u011frenciler verdikleri cevaplara (yani g\u00f6sterdikleri performansa) g\u00f6re kendilerine en uygun i\u00e7erik alan\u0131na y\u00f6nlendirilirler. \u00d6\u011frencilerin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi etkinliklere ili\u015fkin verileri toplay\u0131p bu verileri \u00f6\u011frenci performans\u0131 gibi di\u011fer verilerle ili\u015fkilendiren \u00f6\u011frenme analiti\u011fi de, yine yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte tan\u0131k oldu\u011fumuz bir geli\u015fmedir. Bu geli\u015fmeler, Konu 7.7\u2019de daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.4.2 Bilgisayar a\u011flar\u0131<\/span><\/h4>\n

    1982 y\u0131l\u0131nda internet protokol\u00fcn\u00fc ilk kullanan a\u011f ABD\u2019de kurulan Arpanet idi. 1970\u2019lerin sonlar\u0131na do\u011fru, New Jersey Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Murray Turoff ve Roxanne Hiltz Enstit\u00fc\u2019n\u00fcn i\u00e7 bilgisayar a\u011f\u0131n\u0131 kullanarak harmanlanm\u0131\u015f \u00f6\u011frenmeyle ilgili deneyler yap\u0131yorlard\u0131. S\u0131n\u0131fta y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretimi \u00e7evrim i\u00e7i tart\u0131\u015fma forumlar\u0131yla birle\u015ftiren ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, buna Bilgisayar Arac\u0131l\u0131 \u0130leti\u015fim (BAI) ad\u0131n\u0131 verdiler (Hiltz ve Turoff, 1978). 1980\u2019lerde Kanada\u2019daki Guelph \u00dcniversitesi\u2019nde, CoSy ad\u0131 verilen kullan\u0131ma haz\u0131r bir yaz\u0131l\u0131m sistemi \u00fcretildi. Bug\u00fcn\u00fcn \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerindeki tart\u0131\u015fma forumlar\u0131n\u0131n atas\u0131 olarak kabul edilebilecek CoSy, \u00e7evrim i\u00e7i izlekli tart\u0131\u015fma forumlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yordu. 1998\u2019de A\u00e7\u0131k \u00dcniversite\u2019nin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 DT200 kodlu ders, \u00fcniversitenin geleneksel bas\u0131l\u0131 materyal, televizyon programlar\u0131 ve ses kasetlerine ek olarak CoSy\u2019i de \u00e7evrim i\u00e7i tart\u0131\u015fma bile\u015feni olarak kullan\u0131yordu. Derse kay\u0131tl\u0131 1200 \u00f6\u011frenci oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bu dersin en eski \u2018kitlesel\u2019 a\u00e7\u0131k \u00e7evrim i\u00e7i derslerden biri oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. B\u00f6ylece, bilgisayarlar\u0131n otomatikle\u015ftirilmi\u015f veya programl\u0131 \u00f6\u011frenme i\u00e7in kullan\u0131m\u0131 ile bilgisayar a\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenci ve e\u011fitmenlerin birbirleriyle ileti\u015fim kurmalar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz.<\/span><\/span><\/p>\n

    World Wide Web (D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda A\u011f), resm\u00ee olarak 1991 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. World Wide Web, en basit tan\u0131m\u0131yla, \u2018u\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u2019 belge, video veya di\u011fer dijital medya t\u00fcrlerini olu\u015fturup, her \u015feyi bir t\u00fcr bilgisayar koduna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesine gerek kalmadan ba\u011flant\u0131 vererek payla\u015fabilmelerine izin veren ve internet \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan bir uygulamad\u0131r. \u0130lk a\u011f taray\u0131c\u0131s\u0131 olan Mosaic, 1993\u2019de kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Webden \u00f6nce, internete metin y\u00fcklemek veya internette materyal bulabilmek uzun s\u00fcren ve zaman al\u0131c\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti. 1993\u2019den bu yana \u00e7ok say\u0131da arama motoru geli\u015ftirildi. 1999\u2019da kurulan Google, bug\u00fcn \u00f6nde gelen arama motorlar\u0131ndan biri olma \u00f6zelli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.4.3 \u00c7evrim i\u00e7i \u00f6\u011frenme ortamlar\u0131<\/span><\/h4>\n

    1995 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Web, daha sonra Blackboard\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015fecek WebCT gibi ilk \u00f6\u011frenme y\u00f6netim sistemlerinin (\u00d6YS) geli\u015fimini olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131. \u00d6YS\u2019ler, ders i\u00e7eriklerinin y\u00fcklenip d\u00fczenlenebilece\u011fi, ayn\u0131 zamanda \u00f6\u011frenme hedefleri, \u00f6\u011frenci etkinlikleri, \u00f6devler, s\u0131navlar ve tart\u0131\u015fma forumlar\u0131 gibi etkinliklerin yer alabilece\u011fi bir \u2018alan\u2019 da sa\u011flayan \u00e7evrim i\u00e7i \u00f6\u011fretim ortamlar\u0131d\u0131r. 1995\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan ilk kredili \u00e7evrim i\u00e7i derslerin baz\u0131lar\u0131 \u00d6YS kullanmaktayd\u0131, baz\u0131lar\u0131 da metin belgelerini PDF veya slayt olarak y\u00fcklemekle yetinmekteydi. Materyaller genellikle metin ve grafik a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131yd\u0131. 2008 senesinde ders kay\u0131t sistemleri ortaya \u00e7\u0131kana kadar \u00d6YS\u2019ler \u00e7evrim i\u00e7i \u00f6\u011frenme i\u00e7in ana iletim y\u00f6ntemi olmu\u015ftur.<\/span><\/span><\/p>\n

    2008\u2019de Kanada\u2019da George Siemens, Stephen Downes ve Dave Cormier ilk ba\u011flant\u0131c\u0131 Kitlesel A\u00e7\u0131k \u00e7evrim i\u00e7i Ders\u2019i (KA\u00c7D) olu\u015fturmak i\u00e7in web teknolojisini kullan\u0131yorlard\u0131. Uzmanlar\u0131n webinar sunumlar\u0131n\u0131 ve\/veya blog yaz\u0131lar\u0131n\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bloglar\u0131 ve tweet\u2019leriyle birle\u015ftiren bir uygulama toplulu\u011fu niteli\u011finde olan bu dersin 2.000\u2019in \u00fczerinde kat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131 olmu\u015ftu. Dersler herkese a\u00e7\u0131kt\u0131 ve formal bir de\u011ferlendirme yoktu. 2012 y\u0131l\u0131nda Stanford \u00dcniversitesi\u2019nden iki akademisyen yapay zek\u00e2 konusunda ders anlat\u0131m videolar\u0131na dayal\u0131 bir KA\u00c7D ba\u015flatt\u0131lar ve 100.000\u2019den fazla \u00f6\u011frencinin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. O zamandan beri de KA\u00c7D’ ler d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda h\u0131zla geli\u015fti.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.5 Sosyal medya<\/span><\/h3>\n

    Bilgisayar teknolojisinin bir alt kategorisi olan sosyal medyan\u0131n geli\u015fimi, e\u011fitim teknolojisi tarihi i\u00e7inde ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir yer sahibi olmay\u0131 hak etmektedir. Sosyal medya, \u00e7ok geni\u015f yelpazede farkl\u0131 teknolojilerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir: bloglar, wikiler, Youtube videolar\u0131, ak\u0131ll\u0131 telefon ve tablet gibi mobil cihazlar, Twitter, Skype ve Facebook gibi. Andreas Kaplan ve Michael Haenlein (2010) sosyal medyay\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlamaktad\u0131r:<\/span><\/span><\/p>\n

    internet tabanl\u0131 uygulamalar grubu… sanal topluluklar ve a\u011flar i\u00e7inde insanlar aras\u0131ndaki etkile\u015fime dayal\u0131 olarak kullan\u0131c\u0131 tabanl\u0131 i\u00e7erik olu\u015fturulmas\u0131na ve de\u011fi\u015fimine imk\u00e2n sa\u011flar.<\/span><\/em><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

    Sosyal medya, genellikle gen\u00e7lerle ve Y ku\u015fa\u011f\u0131yla, yani y\u00fcksek\u00f6\u011fretime devam etmekte olan \u00f6\u011frencilerin \u00e7o\u011fuyla ili\u015fkilendirilmektedir.. Bu kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, sosyal medya yeni yeni \u00f6rg\u00fcn e\u011fitimle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131 ve sosyal medyan\u0131n e\u011fitsel de\u011feri bug\u00fcne kadar uygulama topluluklar\u0131n\u0131n i\u015flemesi gibi kolayl\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden yayg\u0131n e\u011fitimle veya ders esnas\u0131nda tweet atmak veya e\u011fitmeni de\u011ferlendirmek gibi etkinlikler sayesinde s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretiminin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131. Tema 8 , Tema 9 ve Tema10\u2019da, sosyal medyan\u0131n \u00f6\u011frenme i\u00e7in asl\u0131nda \u00e7ok daha kritik bir potansiyele sahip oldu\u011funu tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/span><\/span><\/p>\n

    7.2.6 Paradigma kaymas\u0131<\/span><\/h3>\n

    E\u011fitimin, uzun s\u00fcredir teknolojiyi benimsedi\u011fini ve uyumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 etti\u011fini g\u00f6rebiliyoruz. Teknolojinin e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131nda ya\u015fanan son geli\u015fmelerden edinilen bir\u00e7ok faydal\u0131 ders bulunmaktad\u0131r. Bu derslerin en \u00f6nemlilerinden biri, yeni ortaya \u00e7\u0131kan bir teknolojiye ili\u015fkin getirilen savlar\u0131n mutlaka do\u011fru ya da yeni olmayabilece\u011fidir. Ayn\u0131 \u015fekilde yeni teknolojilerin tamamen eski teknolojilerin yerini ald\u0131\u011f\u0131 nadirdir. Eski teknolojiler, kendilerine ayr\u0131lan \u00f6zel bir yerde kullan\u0131lmaya devam eder; radyonun dinlenmeye devam edilmesi veya daha zengin bir teknolojik ortam\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak videolar\u0131n internette kullan\u0131lmas\u0131 gibi…<\/span><\/span><\/p>\n

    Bununla birlikte dijital \u00e7a\u011f\u0131 daha \u00f6nceki t\u00fcm \u00e7a\u011flardan ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zellik, teknoloji geli\u015fiminin h\u0131z\u0131 ve teknoloji tabanl\u0131 uygulamalar\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131m\u0131za derinlemesine girmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla internetin e\u011fitim \u00fczerindeki etkisini, en az\u0131ndan e\u011fitim teknolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir paradigma kaymas\u0131 olarak tan\u0131mlamak adil bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r. H\u00e2la bu \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirme ve uygulama a\u015famas\u0131nday\u0131z. Bir sonraki konuda, farkl\u0131 medya ve teknolojilerin e\u011fitim a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemine daha yak\u0131ndan bakaca\u011f\u0131z.<\/span><\/span><\/p>\n

    \n
    \n

    Etkinlik 7.2 Tarih bize neler f\u0131s\u0131ld\u0131yor?<\/span><\/p>\n<\/header>\n

    \n
      \n
    1. E\u011fitim teknolojisi neleri i\u00e7erir? MIT\u2019nin a\u00e7\u0131k ders malzemesi olarak herkesin eri\u015fimine sunulan bir ders kayd\u0131n\u0131 nas\u0131l s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z? Teknoloji ne zaman yaln\u0131zca teknoloji olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p e\u011fitsel bir h\u00e2le gelir?<\/span><\/span><\/li>\n
    2. \u0130nternetin eski bir s\u00fcr\u00fcm\u00fc olan ARPANET 1990\u2019lardan \u00e7ok \u00f6ncesinde bile vard\u0131 ancak internet protokolleri, HTML ve WWW\u2019nin geli\u015fimi hem telekom\u00fcnikasyon hem de e\u011fitim a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmu\u015ftur (en az\u0131ndan benim i\u00e7in). O zaman, size g\u00f6re interneti veya web\u2019i bir paradigma kaymas\u0131 h\u00e2line getiren nedir? Yoksa b\u00fct\u00fcn bunlar yaln\u0131zca evrim s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131, teknoloji geli\u015fiminin do\u011fal bir getirisi midir?<\/span><\/span><\/li>\n
    3. Yaz\u0131 bir teknoloji midir? Ders anlat\u0131m\u0131 bir teknoloji midir? Bunlar\u0131n teknoloji olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek \u00e7ok da \u00f6nemli midir?<\/span><\/span><\/li>\n
    4. Sizlerin aras\u0131ndan olaylara daha analitik bakanlar\u0131n kafas\u0131nda, yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en teknolojilerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131na veya s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin birtak\u0131m sorular olabilir. \u00d6rne\u011fin bilgisayar arac\u0131l\u0131 ileti\u015fim (BA\u0130) internetten \u00f6nce var olmu\u015ftur (1978 den bu yana), ama bu bir internet teknolojisi de\u011fil midir? (\u015eimdi \u00f6yle ama o zamanlar de\u011fildi.) Peki sosyal medyan\u0131n BAI’den fark\u0131 nedir? Yay\u0131n, kablo, uydu, DVD veya video konferans gibi televizyon teknolojilerini birbirinden ay\u0131r\u0131p s\u0131n\u0131fland\u0131rmak ak\u0131lc\u0131 m\u0131d\u0131r yoksa art\u0131k bunlar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya gerek yok mudur? Peki bunlar\u0131 birbirinden ay\u0131ran nedir? E\u011fitsel a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ortak \u00f6zellikleri nelerdir?<\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

      \u0130lerleyen b\u00f6l\u00fcmlerle, bu konular\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

       <\/p>\n

      Kaynak\u00e7a<\/span><\/h3>\n

      Bates, A. (1984) <\/span>Broadcasting in Education: An Evaluation<\/i><\/span><\/em> London: Constables<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

      Hiltz, R. and Turoff, M. (1978) <\/span>The Network Nation: Human Communication via Computer<\/i><\/span><\/em> Reading MA: Addison-Wesley<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

      Jamison, D. and Klees, S. (1973) <\/span>The Cost of Instructional Radio and Television for Developing<\/i><\/span><\/em> Countries Stanford CA: Stanford University Institute for Communication Research<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

      Kaplan, A. and Haenlein, M. (2010), Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media, <\/span>Business Horizons,<\/i><\/span><\/em> Vol. 53, No. 1, pp. 59-68<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

      Manguel, A. (1996) <\/span>A History of Reading<\/i><\/span><\/em> London: Harper Collins<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

      Robinson, J. (1982) <\/span>Broadcasting Over the Air<\/i><\/span><\/em> London: BBC (out of print)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

      Saettler, P. (1990) <\/span>The Evolution of American Educational Technology<\/i><\/span><\/em> Englewood CO: Libraries Unlimited<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

      Selwood, D. (2014) What does the Rosetta Stone tell us about the Bible? Did Moses read hieroglyphs? <\/span>The Telegraph<\/i><\/span><\/em>, July 15<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"menu_order":2,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-171","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-numberless"],"part":166,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/171\/revisions"}],"part":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/166"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/171\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=171"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=171"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}