{"id":191,"date":"2020-09-03T15:36:16","date_gmt":"2020-09-03T12:36:16","guid":{"rendered":"http:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/chapter\/__unknown__-60\/"},"modified":"2020-09-03T15:36:16","modified_gmt":"2020-09-03T12:36:16","slug":"__unknown__-60","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/chapter\/__unknown__-60\/","title":{"raw":"8.1 Medya t\u00fcrlerinin pedagojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131","rendered":"8.1 Medya t\u00fcrlerinin pedagojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131"},"content":{"raw":"\n

\"OEBPS\/images\/image0095.jpg\"<\/p>\n\u015eekil 8.1.1 A\u011f\u0131r \u00e7ekim, videonun kendine \u00f6zg\u00fc, e\u015fsiz bir \u00f6zelli\u011fi midir?\nG\u00f6rsel: S\u0131v\u0131 nitrojen i\u00e7erisine civan\u0131n d\u00f6k\u00fclmesi: Nottingham \u00dcniversitesi\nVideoyu izlemek i\u00e7in g\u00f6rselin \u00fczerine t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/i><\/span><\/span>\n

8.1.1 Medya t\u00fcrleri aras\u0131ndaki pedagojik farklar\u0131 tan\u0131mlama<\/h2>\n

Son b\u00f6l\u00fcmde, medya ve teknolojinin \u00fc\u00e7 temel boyutunu tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131m. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki iki temada, \u00f6\u011fretim yaparken hangi medyay\u0131 kullanmaya karar vermemize yard\u0131mc\u0131 olacak bir y\u00f6ntemden bahsedece\u011fim. Bu b\u00f6l\u00fcmde, medya t\u00fcrlerinin pedagojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131na de\u011finece\u011fim. Sonraki b\u00f6l\u00fcmde ise \u00f6\u011fretim ama\u00e7l\u0131 medya ve teknoloji kullan\u0131m\u0131 kararlar\u0131n\u0131 verirken kullanabilece\u011fimiz bir model veya \u00f6l\u00e7\u00fctler seti ortaya koyaca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n\n

8.1.2 \u0130lk ad\u0131mlar<\/h2>\n

E\u011fitim ve \u00f6\u011fretimde teknoloji kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131n i\u00e7inde, \u00f6\u011frenme s\u00fcreci ile ilgili varsay\u0131mlar yer al\u0131r. Hat\u0131rlarsan\u0131z bu kitab\u0131n ba\u015flar\u0131nda, farkl\u0131 epistemolojik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ve farkl\u0131 \u00f6\u011frenme kuramlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretimin tasar\u0131m\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011finden bahsetmi\u015ftik. Bu etki de, bir \u00f6\u011fretmenin uygun medyay\u0131 se\u00e7ip se\u00e7medi\u011finde belirleyici olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla atman\u0131z gereken ilk ad\u0131m neyi, nas\u0131l \u00f6\u011fretmek istedi\u011finize karar vermektir.<\/span><\/p>\n

Tema 2-5 aras\u0131nda bu konuya detayl\u0131 olarak e\u011filmi\u015ftik; ancak \u00f6zetlemek gerekirse, uygun medya\/teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131lmas\u0131nda \u00f6\u011fretme ve \u00f6\u011frenme a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorulmas\u0131 gereken be\u015f kritik soru bulunmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n\n

    \n \t
  • bilgiye ve \u00f6\u011fretime dair epistemolojik duru\u015fum nedir?<\/span><\/li>\n \t
  • \u00f6\u011fretimden hangi \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 bekliyorsunuz?<\/span><\/li>\n \t
  • her medya\/teknolojinin kendine \u00f6zg\u00fc e\u011fitsel \u00f6zellikleri nelerdir?<\/span><\/li>\n \t
  • her medya\/teknolojinin kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6\u011fretimsel \u00f6zellikleri nelerdir ve bu \u00f6zellikler belirlenen \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme gereksinimleriyle ne karar \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir?<\/span><\/li>\n \t
  • elinizde hangi kaynaklar var?<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

    Bu b\u00f6l\u00fcm sorular\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcne odaklan\u0131yor ancak medya t\u00fcrlerinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajlar alternatif \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemlerine veya hatta daha \u00f6nce akla gelmeyen olas\u0131 \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na i\u015faret edebilece\u011finden, bu sorular\u0131n arka arkaya de\u011fil d\u00f6ng\u00fcsel veya tekrarlayan bir \u015fekilde sorulmas\u0131 gerekir. Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, hangi i\u00e7eri\u011fin i\u015flenece\u011fi ve hangi becerilerin geli\u015ftirilece\u011fine dair de birtak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Bu nedenle, bu a\u015famada i\u00e7erik ve \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131n deneme niteli\u011finde ele al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/span><\/p>\n\n

    8.1.3 Bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc e\u011fitsel \u00f6zelliklerinin belirlenmesi<\/h2>\n

    Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin, farkl\u0131 \u00f6\u011frenme t\u00fcrleri i\u00e7in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantaj, esneklik ve potansiyel de farkl\u0131d\u0131r. \u00d6\u011fretim sanat\u0131n\u0131n inceliklerinden biri de, istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na en uygun medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131 ve birbiriyle e\u015fle\u015ftirilmesidir. Bu ikisi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki paragraflarda irdeleyece\u011fiz; ancak \u00f6ncelikle, bu konuyla ilgili ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n bir \u00f6zetine bakal\u0131m (\u00f6rne\u011fin bk. Trenaman, 1967; Olson and Bruner, 1974; Schramm, 1977; Salomon, 1979, 1981; Clark, 1983; Bates, 1984; Koumi, 2006; Berk, 2009; Mayer, 2009).<\/span><\/p>\n

    Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kullan\u0131laca\u011f\u0131na karar verme s\u00fcrecinde \u00fc\u00e7 temel \u00f6genin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret etmektedir:<\/span><\/p>\n\n

      \n \t
    • i\u00e7erik;<\/span><\/li>\n \t
    • i\u00e7erik yap\u0131s\u0131;<\/span><\/li>\n \t
    • beceriler.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

      Olson ve Bruner (1974), \u00f6\u011frenmenin iki belirgin boyutu oldu\u011funu s\u00f6yler: olgulara, ilkelere, fikirlere, kavramlara, olaylara, ili\u015fkilere, kurallara ve yasalara ili\u015fkin bilgi edinmek ve bu bilgiyi kullanarak beceri geli\u015ftirmek. Yukar\u0131da bahsetti\u011fim gibi bunun da arta rda gelen s\u0131ral\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olmas\u0131 gerekmez. \u00d6nce becerileri belirledikten sonra geri d\u00f6n\u00fcp, o becerileri desteklemek i\u00e7in gereken kavramlar\u0131 ve ilkeleri belirlemek de farkl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli olabilir. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, i\u00e7eri\u011fi \u00f6\u011frenme ve beceri geli\u015ftirme a\u015famalar\u0131, t\u00fcm \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerinde bir \u015fekilde bir araya getirilir. Bununla birlikte i\u015f teknoloji kullan\u0131m\u0131na geldi\u011finde, i\u00e7erik<\/i><\/em> ve beceriler aras\u0131nda bir ayr\u0131ma gitmek faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/i><\/em><\/span><\/p>\n\n

      8.1.3.1. \u0130\u00e7eri\u011fin temsili<\/h3>\n

      Medya t\u00fcrleri, farkl\u0131 i\u00e7erik t\u00fcrlerini temsil<\/i><\/em> edebildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde birbirlerinden farkl\u0131la\u015f\u0131rlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc enformasyonu kodlarken farkl\u0131 sembol sistemleri (metin, ses, hareketsiz resim, hareketli imgeler, vb.) kullan\u0131rlar (Salomon, 1979). Bir \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 sembol sistemlerini bir araya getirebildi\u011finden bahsetmi\u015ftik. Medya t\u00fcrlerinin sembol sistemlerini birle\u015ftirmede kulland\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 yollar, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin i\u00e7eri\u011fi nas\u0131l temsil etti\u011fini de etkiler. Dolay\u0131s\u0131yla bir bilimsel deneyin do\u011frudan deneyimlenmesi, yaz\u0131l\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131, televizyon kayd\u0131 ve bilgisayar benzetimi aras\u0131nda fark vard\u0131r. Yani, ayn\u0131 deneye ili\u015fkin farkl\u0131 t\u00fcrde enformasyonun iletiminde farkl\u0131 sembol sistemleri kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, s\u0131cakl\u0131k kavram\u0131n\u0131 dokunarak, matematiksel semboller kullanarak (800 santigrat), kelimeler kullanarak (partik\u00fcllerin rastgele hareketi), animasyonla veya deney g\u00f6zlemi yoluyla \u00f6\u011frenebiliriz. Sonu\u00e7 olarak s\u0131cakl\u0131\u011fa dair \u2018bilgi\u2019miz dura\u011fan de\u011fil geli\u015fimseldir. \u00d6\u011frenmenin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, farkl\u0131 medya ve sembol sistemleri yoluyla elde edilen i\u00e7eri\u011fin zihinsel olarak b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesini gerektirir. Bu nedenle, bir kavram\u0131n veya bir fikrin derinlemesine anla\u015f\u0131lmas\u0131, farkl\u0131 medya kaynaklar\u0131ndan derlenen i\u00e7eri\u011fin b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesinin bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kar (Mayer, 2009).<\/span><\/p>\n

      Medya, somut<\/i><\/em> veya soyut<\/i><\/em> bilgiyi ele alma kabiliyetine g\u00f6re de farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Soyut bilgi, \u00f6ncelikle dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ele al\u0131n\u0131r. Medya t\u00fcrlerinin t\u00fcm\u00fc yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc olarak dille me\u015fgul olsa da somut bilgiyi temsil kabiliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015firler. \u00d6rne\u011fin, televizyon soyut kavramlar\u0131n somut \u00f6rneklerini g\u00f6sterir, video somut \u2018olay\u2019\u0131 g\u00f6sterir, film m\u00fczi\u011fi ise olay\u0131 soyut a\u00e7\u0131dan \u00e7\u00f6z\u00fcmler. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir medya, \u00f6\u011frenenlerin somuttan soyuta ve oradan tekrar somuta ge\u00e7melerine yard\u0131m eder ve onlar\u0131 derin \u00f6\u011frenmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/span><\/p>\n\n

      8.1.3.2 \u0130\u00e7erik yap\u0131s\u0131<\/h3>\n

      Medya t\u00fcrleri, i\u00e7eri\u011fi yap\u0131land\u0131rma<\/i><\/em> \u015fekliyle de birbirinden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Kitaplar, telefon, radyo, ses kay\u0131tlar\u0131 ve y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretim t\u00fcrlerinin t\u00fcm\u00fc, i\u00e7eri\u011fi do\u011frusal veya s\u0131ral\u0131 olarak sunar. Bu medya t\u00fcrleri bazen benzer etkinlikleri temsil etse de (\u00f6rne\u011fin bas\u0131l\u0131 medya t\u00fcrlerinde, farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmler ayn\u0131 anda meydana gelen olaylar\u0131 farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan g\u00f6sterebilirler), bu etkinliklerin s\u0131ral\u0131 olarak birbiri ard\u0131na sunulmas\u0131 gerekir. Bilgisayarlar ve televizyon, e\u015f zamanl\u0131 olarak meydana gelen \u00e7oklu de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00f6sterirken veya benzetimle anlat\u0131rken daha iyi i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Sanal ger\u00e7eklik bunun son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rne\u011fidir <\/span> . Bilgisayarlar, belirli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde olsa da enformasyon yoluyla dallanan veya alternatif rotalar\u0131n g\u00f6sterimini de yapabilirler.<\/span><\/p>\n

      Enformasyonun yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi yerlerde, konu alan\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin fen bilimleri veya tarih gibi konu alanlar\u0131, i\u00e7eri\u011fi disiplinin i\u00e7 mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi \u00f6zel \u015fekillerde yap\u0131land\u0131r\u0131rlar. Bu yap\u0131n\u0131n \u00e7ok kat\u0131 veya mant\u0131ksal olmas\u0131 farkl\u0131 kavramlar aras\u0131ndaki belirli ili\u015fkilerin veya sekanslar\u0131n var olmas\u0131n\u0131 gerektirebilir; yap\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k veya esnek olursa da \u00f6\u011frencilerin \u00fcst d\u00fczey karma\u015f\u0131k materyallerle sezgisel olarak ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekebilir.<\/span><\/p>\n

      O zaman, medya hem enformasyonun sembolik olarak sunulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de farkl\u0131 konu alanlar\u0131nda farkl\u0131 yap\u0131lar\u0131 ele almas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7e\u015fitleniyorsa, istenen sunum bi\u00e7imine ve ilgili konu alan\u0131n\u0131n bask\u0131n yap\u0131s\u0131na en uygun medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn se\u00e7ilmesi gerekir. Sonu\u00e7 olarak farkl\u0131 konu alanlar\u0131 farkl\u0131 bir medya dengesinin olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lacakt\u0131r. Bu da \u015fu anlama gelmektedir: konu alan\u0131 uzmanlar\u0131 medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin verilecek kararlara d\u00e2hil olmal\u0131 ve se\u00e7ilen medyan\u0131n ilgili konu alan\u0131n\u0131n sunumuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 ve yap\u0131sal \u00f6zelliklerine uygun olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n\n

      8.1.3.3 Beceri geli\u015fimi<\/h3>\n

      Medya t\u00fcrleri, farkl\u0131 becerilerin geli\u015ftirilmesine yard\u0131mc\u0131 olma derecesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da farkl\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Beceriler entelekt\u00fcel, psikomotor veya duyu\u015fsal beceriler (duygular, hisler) olabilir. Bloom\u2019un \u00d6\u011frenme Hedefleri Taksonomisi\u2019nin (1956) Krathwohl (2002) versiyonunu kullanan Koumi (2015), Krathwohl\u2019un \u00f6\u011frenme hedefleri s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131 temel alarak metin ve video t\u00fcrlerinin \u00f6\u011frenme hedefleri \u00fczerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 incelemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

      Kavrama <\/i><\/em> \u00e7o\u011fu derste beklenen entelekt\u00fcel \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n en asgari d\u00fczeyidir. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar (\u00f6rne\u011fin Marton & S\u00e4lj\u00f6, 1976), y\u00fczeysel kavrama ile derin kavrama aras\u0131nda bir ayr\u0131m yaparlar. Becerilerin en \u00fcst d\u00fczeyi, kavranan yeni durumlar\u0131n uygulamaya<\/i><\/em> konulmas\u0131d\u0131r. Bunu yapmak i\u00e7inse analiz, de\u011ferlendirme ve problem \u00e7\u00f6zme becerilerinin geli\u015ftirilmesi gerekir.<\/span><\/p>\n

      Bu nedenle ilk ad\u0131m, hem i\u00e7erik hem de beceriler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011frenme hedeflerini veya \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak ve baz\u0131 medyalar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni olas\u0131l\u0131klara yol a\u00e7abilece\u011finin fark\u0131nda olmakt\u0131r.<\/span><\/p>\n\n

      8.1.4 Pedagojik zorluklar ya da benzersiz medya \u00f6zellikleri?<\/h2>\n

      \u2018Kolayl\u0131k\u2019 veya \u2018sa\u011flarl\u0131k\u2019 (affordance), bir nesnenin \u00e7evresinde ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi olas\u0131 eylemleri tan\u0131mlamak i\u00e7in ilk kez psikolog James Gibson (1977) taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f bir terimdir. Terim, \u00f6\u011fretim tasar\u0131m\u0131 ve insan-makine etkile\u015fimi de d\u00e2hil olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

      O zaman bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik kolayl\u0131klar\u0131ndan veya sa\u011flarl\u0131\u011f\u0131ndan bahsetti\u011fimizde, o medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn belirli \u00f6\u011fretme ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131m olas\u0131l\u0131klar\u0131ndan bahsediyoruz demektir. Buradaki kullan\u0131m olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n, kullan\u0131c\u0131n\u0131n (yani bizim durumumuzda \u00f6\u011fretmenin veya e\u011fitmenin) \u00f6znel yorumuna ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu unutmamam\u0131z gerekir. Bazen de, bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc o t\u00fcr\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerinden farkl\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131yor olabiliriz. \u00d6rne\u011fin videoyu, bir ders anlat\u0131m\u0131n\u0131 kaydetmek veya ders anlat\u0131m\u0131 yapmak i\u00e7in kullanabiliriz. Bu anlamda, ders anlat\u0131m\u0131 ve video i\u00e7in en az\u0131ndan bir kolayl\u0131ktan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Benzer \u015fekilde, \u00f6\u011frenciler bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc e\u011fitmenin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde kullanmayabilirler. \u00d6rne\u011fin Bates ve Gallagher (1977), baz\u0131 sosyal bilimler \u00f6\u011frencilerinin kavramlar\u0131n sunumundan ziyade bilginin analizini veya uygulanmas\u0131n\u0131 gerektiren belgesel tarz\u0131 televizyon programlar\u0131n\u0131 tercih etmediklerini tespit etmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

      Benim gibi baz\u0131lar\u0131 da kolayl\u0131k veya sa\u011flarl\u0131k yerine \u2018kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler\u2019 terimini kullanmay\u0131 ye\u011fler; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u2018kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler\u2019 terimi bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn di\u011fer medya t\u00fcrleri taraf\u0131ndan taklit edilemeyecek belli kullan\u0131m \u015fekilleri oldu\u011funu ifade eder, b\u00f6ylelikle medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda daha iyi bir ay\u0131r\u0131c\u0131 niteli\u011findedir. \u00d6rne\u011fin, mekanik bir s\u00fcrecin yava\u015f oynat\u0131mda g\u00f6sterilmesini videodan ba\u015fka bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ba\u015farmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z olmasa bile olduk\u00e7a zordur. Dolay\u0131s\u0131yla ilerleyen k\u0131s\u0131mlarda her medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar yerine o medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerine yo\u011funla\u015fmaya gayret edece\u011fim. Bununla birlikte unutmamak gerekir ki medya t\u00fcrlerinin yorumlanmas\u0131 \u00f6znel ve esnek bir s\u00fcre\u00e7tir ve k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde kesin bir yarg\u0131ya varmak g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/span><\/p>\n

      \u0130lerleyen b\u00f6l\u00fcmlerde, a\u015fa\u011f\u0131daki medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zelliklerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m:<\/span><\/p>\n\n

        \n \t
      • metin;<\/span><\/li>\n \t
      • ses;<\/span><\/li>\n \t
      • video;<\/span><\/li>\n \t
      • bilgisayar ve internet;<\/span><\/li>\n \t
      • sosyal medya<\/span><\/li>\n \t
      • geli\u015fen teknolojiler (sanal\/artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik; ciddi oyunlar; yapay zek\u00e2).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

        Teknik olarak y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretimin de bir medya t\u00fcr\u00fc olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekiyor; ancak y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretimin kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerine ders verme bi\u00e7imlerini tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Tema 10\u2019da de\u011finece\u011fim.<\/span><\/p>\n\n

        8.1.5 Burada neyi ama\u00e7l\u0131yorum?<\/h2>\n

        Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin analizine ba\u015flamadan \u00f6nce, bu b\u00f6l\u00fcmde ne ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anla\u015f\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemli... Her ortam\u0131n benzersiz pedagojik \u00f6zelliklerinin kesin bir listesini olu\u015fturmaya \u00c7ALI\u015eMIYORUM. Ba\u011flam \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fundan ve bilim bu t\u00fcr \u00f6zellikleri kesin olarak tan\u0131mlayacak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131ndan, a\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmlerde farkl\u0131 medyan\u0131n pedagojik \u00f6zellikleri hakk\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcnme y\u00f6ntemi<\/i><\/em> \u00f6neriyorum. Bunu ba\u015farabilmek i\u00e7in her medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u00f6zelliklerini tan\u0131mlayaca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n

        Bununla birlikte bireysel okuyucular \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 alana ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlara varabilirler. \u00d6nemli olan nokta, \u00f6\u011fretmenlerin ve e\u011fitmenlerin her bir ortam\u0131n kendi konu alanlar\u0131nda nelere katk\u0131da bulunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeleridir ki bu da \u00f6\u011frencilerin ihtiya\u00e7lar\u0131 ve konu alanlar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 ile her bir ortam\u0131n \u00f6nemli pedagojik \u00f6zellikleri hakk\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anlay\u0131\u015fa sahip olmay\u0131 gerektirir.<\/span><\/p>\n

        Medya aras\u0131ndaki farklar\u0131n bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki podcast'i dinleyin.<\/span><\/p>\n

        Podcast 8.1 Tony\u2019nin shaggy k\u00f6pek hik\u00e2yesi: dinlemek i\u00e7in yukar\u0131daki podcast'teki (41 saniye) oyuna t\u0131klay\u0131n.<\/span><\/p>\n

        Ses \u00f6gesi, kitab\u0131n bu s\u00fcr\u00fcm\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Buradan \u00e7evrim i\u00e7i olarak dinleyebilirsiniz: https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/teachinginadigitalagev2\/?p=197<\/span><\/p>\n\n

        Kaynak\u00e7a<\/h2>\n

        Bates, A. (1984) Broadcasting in Education: An Evaluation<\/i><\/em> London: Constables<\/span><\/p>\n

        Bates, A. and Gallagher, M. (1977) Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/i><\/em> Milton Keynes: The Open University, I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77 (out of print \u2013 copies available from tony.bates@ubc.ca)<\/span><\/p>\n","rendered":"

        \"OEBPS\/images\/image0095.jpg\"<\/p>\n

        \u015eekil 8.1.1 A\u011f\u0131r \u00e7ekim, videonun kendine \u00f6zg\u00fc, e\u015fsiz bir \u00f6zelli\u011fi midir?
        \nG\u00f6rsel: S\u0131v\u0131 nitrojen i\u00e7erisine civan\u0131n d\u00f6k\u00fclmesi: Nottingham \u00dcniversitesi
        \nVideoyu izlemek i\u00e7in g\u00f6rselin \u00fczerine t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

        8.1.1 Medya t\u00fcrleri aras\u0131ndaki pedagojik farklar\u0131 tan\u0131mlama<\/h2>\n

        Son b\u00f6l\u00fcmde, medya ve teknolojinin \u00fc\u00e7 temel boyutunu tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131m. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki iki temada, \u00f6\u011fretim yaparken hangi medyay\u0131 kullanmaya karar vermemize yard\u0131mc\u0131 olacak bir y\u00f6ntemden bahsedece\u011fim. Bu b\u00f6l\u00fcmde, medya t\u00fcrlerinin pedagojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131na de\u011finece\u011fim. Sonraki b\u00f6l\u00fcmde ise \u00f6\u011fretim ama\u00e7l\u0131 medya ve teknoloji kullan\u0131m\u0131 kararlar\u0131n\u0131 verirken kullanabilece\u011fimiz bir model veya \u00f6l\u00e7\u00fctler seti ortaya koyaca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n

        8.1.2 \u0130lk ad\u0131mlar<\/h2>\n

        E\u011fitim ve \u00f6\u011fretimde teknoloji kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131n i\u00e7inde, \u00f6\u011frenme s\u00fcreci ile ilgili varsay\u0131mlar yer al\u0131r. Hat\u0131rlarsan\u0131z bu kitab\u0131n ba\u015flar\u0131nda, farkl\u0131 epistemolojik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ve farkl\u0131 \u00f6\u011frenme kuramlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretimin tasar\u0131m\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011finden bahsetmi\u015ftik. Bu etki de, bir \u00f6\u011fretmenin uygun medyay\u0131 se\u00e7ip se\u00e7medi\u011finde belirleyici olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla atman\u0131z gereken ilk ad\u0131m neyi, nas\u0131l \u00f6\u011fretmek istedi\u011finize karar vermektir.<\/span><\/p>\n

        Tema 2-5 aras\u0131nda bu konuya detayl\u0131 olarak e\u011filmi\u015ftik; ancak \u00f6zetlemek gerekirse, uygun medya\/teknolojinin se\u00e7imi ve kullan\u0131lmas\u0131nda \u00f6\u011fretme ve \u00f6\u011frenme a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorulmas\u0131 gereken be\u015f kritik soru bulunmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

          \n
        • bilgiye ve \u00f6\u011fretime dair epistemolojik duru\u015fum nedir?<\/span><\/li>\n
        • \u00f6\u011fretimden hangi \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 bekliyorsunuz?<\/span><\/li>\n
        • her medya\/teknolojinin kendine \u00f6zg\u00fc e\u011fitsel \u00f6zellikleri nelerdir?<\/span><\/li>\n
        • her medya\/teknolojinin kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6\u011fretimsel \u00f6zellikleri nelerdir ve bu \u00f6zellikler belirlenen \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme gereksinimleriyle ne karar \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir?<\/span><\/li>\n
        • elinizde hangi kaynaklar var?<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

          Bu b\u00f6l\u00fcm sorular\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcne odaklan\u0131yor ancak medya t\u00fcrlerinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajlar alternatif \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemlerine veya hatta daha \u00f6nce akla gelmeyen olas\u0131 \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na i\u015faret edebilece\u011finden, bu sorular\u0131n arka arkaya de\u011fil d\u00f6ng\u00fcsel veya tekrarlayan bir \u015fekilde sorulmas\u0131 gerekir. Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin kendine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zellikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, hangi i\u00e7eri\u011fin i\u015flenece\u011fi ve hangi becerilerin geli\u015ftirilece\u011fine dair de birtak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Bu nedenle, bu a\u015famada i\u00e7erik ve \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131n deneme niteli\u011finde ele al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/span><\/p>\n

          8.1.3 Bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc e\u011fitsel \u00f6zelliklerinin belirlenmesi<\/h2>\n

          Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin, farkl\u0131 \u00f6\u011frenme t\u00fcrleri i\u00e7in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantaj, esneklik ve potansiyel de farkl\u0131d\u0131r. \u00d6\u011fretim sanat\u0131n\u0131n inceliklerinden biri de, istenen \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na en uygun medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131 ve birbiriyle e\u015fle\u015ftirilmesidir. Bu ikisi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki paragraflarda irdeleyece\u011fiz; ancak \u00f6ncelikle, bu konuyla ilgili ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n bir \u00f6zetine bakal\u0131m (\u00f6rne\u011fin bk. Trenaman, 1967; Olson and Bruner, 1974; Schramm, 1977; Salomon, 1979, 1981; Clark, 1983; Bates, 1984; Koumi, 2006; Berk, 2009; Mayer, 2009).<\/span><\/p>\n

          Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hangi medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kullan\u0131laca\u011f\u0131na karar verme s\u00fcrecinde \u00fc\u00e7 temel \u00f6genin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret etmektedir:<\/span><\/p>\n

            \n
          • i\u00e7erik;<\/span><\/li>\n
          • i\u00e7erik yap\u0131s\u0131;<\/span><\/li>\n
          • beceriler.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

            Olson ve Bruner (1974), \u00f6\u011frenmenin iki belirgin boyutu oldu\u011funu s\u00f6yler: olgulara, ilkelere, fikirlere, kavramlara, olaylara, ili\u015fkilere, kurallara ve yasalara ili\u015fkin bilgi edinmek ve bu bilgiyi kullanarak beceri geli\u015ftirmek. Yukar\u0131da bahsetti\u011fim gibi bunun da arta rda gelen s\u0131ral\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olmas\u0131 gerekmez. \u00d6nce becerileri belirledikten sonra geri d\u00f6n\u00fcp, o becerileri desteklemek i\u00e7in gereken kavramlar\u0131 ve ilkeleri belirlemek de farkl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli olabilir. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, i\u00e7eri\u011fi \u00f6\u011frenme ve beceri geli\u015ftirme a\u015famalar\u0131, t\u00fcm \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerinde bir \u015fekilde bir araya getirilir. Bununla birlikte i\u015f teknoloji kullan\u0131m\u0131na geldi\u011finde, i\u00e7erik<\/i><\/em> ve beceriler aras\u0131nda bir ayr\u0131ma gitmek faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/i><\/em><\/span><\/p>\n

            8.1.3.1. \u0130\u00e7eri\u011fin temsili<\/h3>\n

            Medya t\u00fcrleri, farkl\u0131 i\u00e7erik t\u00fcrlerini temsil<\/i><\/em> edebildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde birbirlerinden farkl\u0131la\u015f\u0131rlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc enformasyonu kodlarken farkl\u0131 sembol sistemleri (metin, ses, hareketsiz resim, hareketli imgeler, vb.) kullan\u0131rlar (Salomon, 1979). Bir \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmde, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin farkl\u0131 sembol sistemlerini bir araya getirebildi\u011finden bahsetmi\u015ftik. Medya t\u00fcrlerinin sembol sistemlerini birle\u015ftirmede kulland\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 yollar, farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin i\u00e7eri\u011fi nas\u0131l temsil etti\u011fini de etkiler. Dolay\u0131s\u0131yla bir bilimsel deneyin do\u011frudan deneyimlenmesi, yaz\u0131l\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131, televizyon kayd\u0131 ve bilgisayar benzetimi aras\u0131nda fark vard\u0131r. Yani, ayn\u0131 deneye ili\u015fkin farkl\u0131 t\u00fcrde enformasyonun iletiminde farkl\u0131 sembol sistemleri kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, s\u0131cakl\u0131k kavram\u0131n\u0131 dokunarak, matematiksel semboller kullanarak (800 santigrat), kelimeler kullanarak (partik\u00fcllerin rastgele hareketi), animasyonla veya deney g\u00f6zlemi yoluyla \u00f6\u011frenebiliriz. Sonu\u00e7 olarak s\u0131cakl\u0131\u011fa dair \u2018bilgi\u2019miz dura\u011fan de\u011fil geli\u015fimseldir. \u00d6\u011frenmenin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, farkl\u0131 medya ve sembol sistemleri yoluyla elde edilen i\u00e7eri\u011fin zihinsel olarak b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesini gerektirir. Bu nedenle, bir kavram\u0131n veya bir fikrin derinlemesine anla\u015f\u0131lmas\u0131, farkl\u0131 medya kaynaklar\u0131ndan derlenen i\u00e7eri\u011fin b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesinin bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kar (Mayer, 2009).<\/span><\/p>\n

            Medya, somut<\/i><\/em> veya soyut<\/i><\/em> bilgiyi ele alma kabiliyetine g\u00f6re de farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Soyut bilgi, \u00f6ncelikle dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ele al\u0131n\u0131r. Medya t\u00fcrlerinin t\u00fcm\u00fc yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc olarak dille me\u015fgul olsa da somut bilgiyi temsil kabiliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fi\u015firler. \u00d6rne\u011fin, televizyon soyut kavramlar\u0131n somut \u00f6rneklerini g\u00f6sterir, video somut \u2018olay\u2019\u0131 g\u00f6sterir, film m\u00fczi\u011fi ise olay\u0131 soyut a\u00e7\u0131dan \u00e7\u00f6z\u00fcmler. \u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir medya, \u00f6\u011frenenlerin somuttan soyuta ve oradan tekrar somuta ge\u00e7melerine yard\u0131m eder ve onlar\u0131 derin \u00f6\u011frenmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/span><\/p>\n

            8.1.3.2 \u0130\u00e7erik yap\u0131s\u0131<\/h3>\n

            Medya t\u00fcrleri, i\u00e7eri\u011fi yap\u0131land\u0131rma<\/i><\/em> \u015fekliyle de birbirinden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Kitaplar, telefon, radyo, ses kay\u0131tlar\u0131 ve y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretim t\u00fcrlerinin t\u00fcm\u00fc, i\u00e7eri\u011fi do\u011frusal veya s\u0131ral\u0131 olarak sunar. Bu medya t\u00fcrleri bazen benzer etkinlikleri temsil etse de (\u00f6rne\u011fin bas\u0131l\u0131 medya t\u00fcrlerinde, farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmler ayn\u0131 anda meydana gelen olaylar\u0131 farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan g\u00f6sterebilirler), bu etkinliklerin s\u0131ral\u0131 olarak birbiri ard\u0131na sunulmas\u0131 gerekir. Bilgisayarlar ve televizyon, e\u015f zamanl\u0131 olarak meydana gelen \u00e7oklu de\u011fi\u015fkenler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00f6sterirken veya benzetimle anlat\u0131rken daha iyi i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Sanal ger\u00e7eklik bunun son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rne\u011fidir <\/span> . Bilgisayarlar, belirli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde olsa da enformasyon yoluyla dallanan veya alternatif rotalar\u0131n g\u00f6sterimini de yapabilirler.<\/span><\/p>\n

            Enformasyonun yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi yerlerde, konu alan\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin fen bilimleri veya tarih gibi konu alanlar\u0131, i\u00e7eri\u011fi disiplinin i\u00e7 mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi \u00f6zel \u015fekillerde yap\u0131land\u0131r\u0131rlar. Bu yap\u0131n\u0131n \u00e7ok kat\u0131 veya mant\u0131ksal olmas\u0131 farkl\u0131 kavramlar aras\u0131ndaki belirli ili\u015fkilerin veya sekanslar\u0131n var olmas\u0131n\u0131 gerektirebilir; yap\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k veya esnek olursa da \u00f6\u011frencilerin \u00fcst d\u00fczey karma\u015f\u0131k materyallerle sezgisel olarak ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekebilir.<\/span><\/p>\n

            O zaman, medya hem enformasyonun sembolik olarak sunulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de farkl\u0131 konu alanlar\u0131nda farkl\u0131 yap\u0131lar\u0131 ele almas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7e\u015fitleniyorsa, istenen sunum bi\u00e7imine ve ilgili konu alan\u0131n\u0131n bask\u0131n yap\u0131s\u0131na en uygun medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn se\u00e7ilmesi gerekir. Sonu\u00e7 olarak farkl\u0131 konu alanlar\u0131 farkl\u0131 bir medya dengesinin olmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lacakt\u0131r. Bu da \u015fu anlama gelmektedir: konu alan\u0131 uzmanlar\u0131 medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin verilecek kararlara d\u00e2hil olmal\u0131 ve se\u00e7ilen medyan\u0131n ilgili konu alan\u0131n\u0131n sunumuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 ve yap\u0131sal \u00f6zelliklerine uygun olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

            8.1.3.3 Beceri geli\u015fimi<\/h3>\n

            Medya t\u00fcrleri, farkl\u0131 becerilerin geli\u015ftirilmesine yard\u0131mc\u0131 olma derecesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da farkl\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Beceriler entelekt\u00fcel, psikomotor veya duyu\u015fsal beceriler (duygular, hisler) olabilir. Bloom\u2019un \u00d6\u011frenme Hedefleri Taksonomisi\u2019nin (1956) Krathwohl (2002) versiyonunu kullanan Koumi (2015), Krathwohl\u2019un \u00f6\u011frenme hedefleri s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131 temel alarak metin ve video t\u00fcrlerinin \u00f6\u011frenme hedefleri \u00fczerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 incelemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

            Kavrama <\/i><\/em> \u00e7o\u011fu derste beklenen entelekt\u00fcel \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n en asgari d\u00fczeyidir. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar (\u00f6rne\u011fin Marton & S\u00e4lj\u00f6, 1976), y\u00fczeysel kavrama ile derin kavrama aras\u0131nda bir ayr\u0131m yaparlar. Becerilerin en \u00fcst d\u00fczeyi, kavranan yeni durumlar\u0131n uygulamaya<\/i><\/em> konulmas\u0131d\u0131r. Bunu yapmak i\u00e7inse analiz, de\u011ferlendirme ve problem \u00e7\u00f6zme becerilerinin geli\u015ftirilmesi gerekir.<\/span><\/p>\n

            Bu nedenle ilk ad\u0131m, hem i\u00e7erik hem de beceriler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6\u011frenme hedeflerini veya \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak ve baz\u0131 medyalar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenme \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni olas\u0131l\u0131klara yol a\u00e7abilece\u011finin fark\u0131nda olmakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

            8.1.4 Pedagojik zorluklar ya da benzersiz medya \u00f6zellikleri?<\/h2>\n

            \u2018Kolayl\u0131k\u2019 veya \u2018sa\u011flarl\u0131k\u2019 (affordance), bir nesnenin \u00e7evresinde ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi olas\u0131 eylemleri tan\u0131mlamak i\u00e7in ilk kez psikolog James Gibson (1977) taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f bir terimdir. Terim, \u00f6\u011fretim tasar\u0131m\u0131 ve insan-makine etkile\u015fimi de d\u00e2hil olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

            O zaman bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn pedagojik kolayl\u0131klar\u0131ndan veya sa\u011flarl\u0131\u011f\u0131ndan bahsetti\u011fimizde, o medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn belirli \u00f6\u011fretme ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131m olas\u0131l\u0131klar\u0131ndan bahsediyoruz demektir. Buradaki kullan\u0131m olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n, kullan\u0131c\u0131n\u0131n (yani bizim durumumuzda \u00f6\u011fretmenin veya e\u011fitmenin) \u00f6znel yorumuna ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu unutmamam\u0131z gerekir. Bazen de, bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc o t\u00fcr\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerinden farkl\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131yor olabiliriz. \u00d6rne\u011fin videoyu, bir ders anlat\u0131m\u0131n\u0131 kaydetmek veya ders anlat\u0131m\u0131 yapmak i\u00e7in kullanabiliriz. Bu anlamda, ders anlat\u0131m\u0131 ve video i\u00e7in en az\u0131ndan bir kolayl\u0131ktan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Benzer \u015fekilde, \u00f6\u011frenciler bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fc e\u011fitmenin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde kullanmayabilirler. \u00d6rne\u011fin Bates ve Gallagher (1977), baz\u0131 sosyal bilimler \u00f6\u011frencilerinin kavramlar\u0131n sunumundan ziyade bilginin analizini veya uygulanmas\u0131n\u0131 gerektiren belgesel tarz\u0131 televizyon programlar\u0131n\u0131 tercih etmediklerini tespit etmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

            Benim gibi baz\u0131lar\u0131 da kolayl\u0131k veya sa\u011flarl\u0131k yerine \u2018kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler\u2019 terimini kullanmay\u0131 ye\u011fler; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u2018kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler\u2019 terimi bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn di\u011fer medya t\u00fcrleri taraf\u0131ndan taklit edilemeyecek belli kullan\u0131m \u015fekilleri oldu\u011funu ifade eder, b\u00f6ylelikle medya se\u00e7imi ve kullan\u0131m\u0131nda daha iyi bir ay\u0131r\u0131c\u0131 niteli\u011findedir. \u00d6rne\u011fin, mekanik bir s\u00fcrecin yava\u015f oynat\u0131mda g\u00f6sterilmesini videodan ba\u015fka bir medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ba\u015farmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z olmasa bile olduk\u00e7a zordur. Dolay\u0131s\u0131yla ilerleyen k\u0131s\u0131mlarda her medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131klar yerine o medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerine yo\u011funla\u015fmaya gayret edece\u011fim. Bununla birlikte unutmamak gerekir ki medya t\u00fcrlerinin yorumlanmas\u0131 \u00f6znel ve esnek bir s\u00fcre\u00e7tir ve k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde kesin bir yarg\u0131ya varmak g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/span><\/p>\n

            \u0130lerleyen b\u00f6l\u00fcmlerde, a\u015fa\u011f\u0131daki medya t\u00fcrlerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc pedagojik \u00f6zelliklerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m:<\/span><\/p>\n

              \n
            • metin;<\/span><\/li>\n
            • ses;<\/span><\/li>\n
            • video;<\/span><\/li>\n
            • bilgisayar ve internet;<\/span><\/li>\n
            • sosyal medya<\/span><\/li>\n
            • geli\u015fen teknolojiler (sanal\/artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik; ciddi oyunlar; yapay zek\u00e2).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

              Teknik olarak y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretimin de bir medya t\u00fcr\u00fc olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekiyor; ancak y\u00fcz y\u00fcze \u00f6\u011fretimin kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerine ders verme bi\u00e7imlerini tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Tema 10\u2019da de\u011finece\u011fim.<\/span><\/p>\n

              8.1.5 Burada neyi ama\u00e7l\u0131yorum?<\/h2>\n

              Farkl\u0131 medya t\u00fcrlerinin analizine ba\u015flamadan \u00f6nce, bu b\u00f6l\u00fcmde ne ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anla\u015f\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemli… Her ortam\u0131n benzersiz pedagojik \u00f6zelliklerinin kesin bir listesini olu\u015fturmaya \u00c7ALI\u015eMIYORUM. Ba\u011flam \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fundan ve bilim bu t\u00fcr \u00f6zellikleri kesin olarak tan\u0131mlayacak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131ndan, a\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmlerde farkl\u0131 medyan\u0131n pedagojik \u00f6zellikleri hakk\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcnme y\u00f6ntemi<\/i><\/em> \u00f6neriyorum. Bunu ba\u015farabilmek i\u00e7in her medya t\u00fcr\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u00f6zelliklerini tan\u0131mlayaca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n

              Bununla birlikte bireysel okuyucular \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 alana ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlara varabilirler. \u00d6nemli olan nokta, \u00f6\u011fretmenlerin ve e\u011fitmenlerin her bir ortam\u0131n kendi konu alanlar\u0131nda nelere katk\u0131da bulunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeleridir ki bu da \u00f6\u011frencilerin ihtiya\u00e7lar\u0131 ve konu alanlar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 ile her bir ortam\u0131n \u00f6nemli pedagojik \u00f6zellikleri hakk\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anlay\u0131\u015fa sahip olmay\u0131 gerektirir.<\/span><\/p>\n

              Medya aras\u0131ndaki farklar\u0131n bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki podcast’i dinleyin.<\/span><\/p>\n

              Podcast 8.1 Tony\u2019nin shaggy k\u00f6pek hik\u00e2yesi: dinlemek i\u00e7in yukar\u0131daki podcast’teki (41 saniye) oyuna t\u0131klay\u0131n.<\/span><\/p>\n

              Ses \u00f6gesi, kitab\u0131n bu s\u00fcr\u00fcm\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Buradan \u00e7evrim i\u00e7i olarak dinleyebilirsiniz: https:\/\/pressbooks.bccampus.ca\/teachinginadigitalagev2\/?p=197<\/span><\/p>\n

              Kaynak\u00e7a<\/h2>\n

              Bates, A. (1984) Broadcasting in Education: An Evaluation<\/i><\/em> London: Constables<\/span><\/p>\n

              Bates, A. and Gallagher, M. (1977) Improving the Effectiveness of Open University Television Case-Studies and Documentaries<\/i><\/em> Milton Keynes: The Open University, I.E.T. Papers on Broadcasting, No. 77 (out of print \u2013 copies available from tony.bates@ubc.ca)<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"menu_order":1,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-191","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-numberless"],"part":189,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/191\/revisions"}],"part":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/189"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/191\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=191"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=191"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/dijital\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}