{"id":149,"date":"2022-12-12T13:32:05","date_gmt":"2022-12-12T13:32:05","guid":{"rendered":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/?post_type=chapter&#038;p=149"},"modified":"2022-12-12T13:39:44","modified_gmt":"2022-12-12T13:39:44","slug":"isik-kirliliginin-etkileri","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/chapter\/isik-kirliliginin-etkileri\/","title":{"raw":"I\u015f\u0131k Kirlili\u011finin Etkileri","rendered":"I\u015f\u0131k Kirlili\u011finin Etkileri"},"content":{"raw":"<img class=\"alignnone size-full wp-image-150\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.6.png\" alt=\"\" width=\"169\" height=\"179\" \/>\r\n\r\nI\u015f\u0131k kirlili\u011finin do\u011fal hayata ve g\u00f6k cisimlerinin g\u00f6zlenmesine olumsuz etkileri vard\u0131r. Ayd\u0131nlatman\u0131n fazla oldu\u011fu yerlerde gece g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc net olarak izlemek zordur. Bu nedenle\r\ng\u00f6kbilimciler, g\u00f6k cisimlerini rahat izleyemezler. G\u00f6zlemevleri; g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc rahat izleyebilmek i\u00e7in \u015fehir d\u0131\u015f\u0131nda, okyanuslar\u0131n ortas\u0131ndaki adalarda ve tepelerin \u00fczerinde kurulmu\u015ftur.\r\n\r\n<img class=\"alignnone wp-image-151\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.7-300x171.png\" alt=\"\" width=\"405\" height=\"231\" \/>\r\n\r\nK\u00f6t\u00fc ayd\u0131nlatmadan zarar g\u00f6renler yaln\u0131z gece g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc izlemek isteyenler de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin g\u00f6\u00e7men ku\u015flar i\u00e7in \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi yeni bir tehlikedir. Ku\u015flar sadece insanlar i\u00e7in de\u011fil d\u00fcnyadaki\r\nt\u00fcm canl\u0131 ya\u015fam i\u00e7in \u00e7ok yararl\u0131d\u0131r. Her y\u0131l milyarlarca ha\u015fereyi, sine\u011fi t\u00fcketirler. Milyarlarca bitki tohumunu yayarlar. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck sineklerle beslenen g\u00f6\u00e7men ku\u015flar gece seyahat eder. Kimi t\u00fcrler g\u00f6\u00e7 ederken binlerce kilometre yol gider. Tak\u0131m y\u0131ld\u0131zlardan y\u00f6n bularak u\u00e7an ku\u015flar; g\u00f6kdelenler, deniz fenerleri gibi y\u00fcksek yap\u0131lardan yay\u0131lan \u0131\u015f\u0131klara aldan\u0131r. Bunun sonucunda ku\u015flar ya yorulup d\u00fc\u015f\u00fcnceye kadar \u0131\u015f\u0131k etraf\u0131nda d\u00f6ner ya da do\u011frudan binaya \u00e7arpar ve ciddi zarar g\u00f6r\u00fcr.\r\n\r\n<img class=\"alignnone wp-image-152\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.8-300x143.png\" alt=\"\" width=\"409\" height=\"195\" \/>\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n<img class=\"alignnone wp-image-156\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.9-300x266.png\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"370\" \/>\r\n\r\nKimi deniz hayvanlar\u0131n\u0131n nesillerinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi y\u00fcz\u00fcnden tehlikededir. Bir deniz kaplumba\u011fas\u0131 t\u00fcr\u00fc olan Caretta caretta (Karetta karetta) sahillere yumurta b\u0131rak\u0131r.\r\nYavrular, yumurtadan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz 5-10 metre ilerdeki denize ula\u015fmak zorundad\u0131r. Deniz kaplumba\u011falar\u0131 denize ula\u015fabilmek i\u00e7in deniz ile kara aras\u0131ndaki ayd\u0131nl\u0131k fark\u0131n\u0131 kullan\u0131r.\r\nAncak \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi nedeniyle denize ula\u015famayan, yollar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131ran deniz kaplumba\u011falar\u0131, di\u011fer hayvanlar taraf\u0131ndan avlanmaktad\u0131r. Deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n binlerce yumurtas\u0131ndan \u00e7\u0131kan\r\nyavrulardan yaln\u0131zca birka\u00e7\u0131 denize ula\u015fabilmektedir.\r\n\r\n<img class=\"alignnone wp-image-157\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.10-300x118.png\" alt=\"\" width=\"427\" height=\"168\" \/>\r\n\r\nHayvanlar, \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011finden farkl\u0131 \u015fekillerde etkilenir: Kelebek, sinek, g\u00fcve gibi gece u\u00e7an b\u00f6cekler; g\u00f6\u00e7men ku\u015flar ve deniz kaplumba\u011falar\u0131 gece g\u00f6rd\u00fckleri \u0131\u015f\u0131\u011fa gider. Gece avlanan\r\nyarasa, bayku\u015f, gelincik gibi hayvanlar yeterince karanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 zaman avlanamaz. Ku\u015flar\u0131n yapay ayd\u0131nlatmalar nedeniyle kafalar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131r. Horozlar yanl\u0131\u015f zamanlarda \u00f6tmeye\r\nba\u015flar, \u00e7ulluk gibi gece g\u00f6\u00e7 eden ku\u015flar ise u\u00e7u\u015f y\u00f6nlerini bulamaz. Bitkiler i\u00e7in de \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furur. Fazla \u0131\u015f\u0131\u011fa maruz kalan bitkilerin mevsimleri kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, \u00e7i\u00e7eklenmelerinin etkilendi\u011fi bilinmektedir. Baz\u0131 kakt\u00fcslerin \u00e7i\u00e7ekleri sadece gece karanl\u0131kta a\u00e7ar. Gecenin ayd\u0131nl\u0131k olmas\u0131 durumunda ender g\u00f6r\u00fclen bu \u00e7i\u00e7ekler a\u00e7amayacakt\u0131r. Bir ba\u015fka \u00f6rnek \u00fclkemizde Atat\u00fcrk \u00e7i\u00e7e\u011fi olarak bilinen Poinsettia\u2019d\u0131r. Bu bitki, ancak y\u0131l\u0131n belli zamanlar\u0131nda 12 saat karanl\u0131kta kal\u0131rsa yapraklar\u0131 o g\u00fczel ve etkileyici k\u0131rm\u0131z\u0131 renge b\u00fcr\u00fcn\u00fcr.\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n&nbsp;","rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-150\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.6.png\" alt=\"\" width=\"169\" height=\"179\" srcset=\"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.6.png 169w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.6-65x69.png 65w\" sizes=\"auto, (max-width: 169px) 100vw, 169px\" \/><\/p>\n<p>I\u015f\u0131k kirlili\u011finin do\u011fal hayata ve g\u00f6k cisimlerinin g\u00f6zlenmesine olumsuz etkileri vard\u0131r. Ayd\u0131nlatman\u0131n fazla oldu\u011fu yerlerde gece g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc net olarak izlemek zordur. Bu nedenle<br \/>\ng\u00f6kbilimciler, g\u00f6k cisimlerini rahat izleyemezler. G\u00f6zlemevleri; g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc rahat izleyebilmek i\u00e7in \u015fehir d\u0131\u015f\u0131nda, okyanuslar\u0131n ortas\u0131ndaki adalarda ve tepelerin \u00fczerinde kurulmu\u015ftur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-151\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.7-300x171.png\" alt=\"\" width=\"405\" height=\"231\" srcset=\"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.7-300x171.png 300w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.7-65x37.png 65w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.7-225x128.png 225w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.7-350x200.png 350w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.7.png 466w\" sizes=\"auto, (max-width: 405px) 100vw, 405px\" \/><\/p>\n<p>K\u00f6t\u00fc ayd\u0131nlatmadan zarar g\u00f6renler yaln\u0131z gece g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc izlemek isteyenler de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin g\u00f6\u00e7men ku\u015flar i\u00e7in \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi yeni bir tehlikedir. Ku\u015flar sadece insanlar i\u00e7in de\u011fil d\u00fcnyadaki<br \/>\nt\u00fcm canl\u0131 ya\u015fam i\u00e7in \u00e7ok yararl\u0131d\u0131r. Her y\u0131l milyarlarca ha\u015fereyi, sine\u011fi t\u00fcketirler. Milyarlarca bitki tohumunu yayarlar. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck sineklerle beslenen g\u00f6\u00e7men ku\u015flar gece seyahat eder. Kimi t\u00fcrler g\u00f6\u00e7 ederken binlerce kilometre yol gider. Tak\u0131m y\u0131ld\u0131zlardan y\u00f6n bularak u\u00e7an ku\u015flar; g\u00f6kdelenler, deniz fenerleri gibi y\u00fcksek yap\u0131lardan yay\u0131lan \u0131\u015f\u0131klara aldan\u0131r. Bunun sonucunda ku\u015flar ya yorulup d\u00fc\u015f\u00fcnceye kadar \u0131\u015f\u0131k etraf\u0131nda d\u00f6ner ya da do\u011frudan binaya \u00e7arpar ve ciddi zarar g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-152\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.8-300x143.png\" alt=\"\" width=\"409\" height=\"195\" srcset=\"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.8-300x143.png 300w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.8-65x31.png 65w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.8-225x107.png 225w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.8-350x166.png 350w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.8.png 385w\" sizes=\"auto, (max-width: 409px) 100vw, 409px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-156\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.9-300x266.png\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"370\" srcset=\"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.9-300x266.png 300w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.9-65x58.png 65w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.9-225x199.png 225w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.9-350x310.png 350w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.9.png 595w\" sizes=\"auto, (max-width: 417px) 100vw, 417px\" \/><\/p>\n<p>Kimi deniz hayvanlar\u0131n\u0131n nesillerinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi y\u00fcz\u00fcnden tehlikededir. Bir deniz kaplumba\u011fas\u0131 t\u00fcr\u00fc olan Caretta caretta (Karetta karetta) sahillere yumurta b\u0131rak\u0131r.<br \/>\nYavrular, yumurtadan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz 5-10 metre ilerdeki denize ula\u015fmak zorundad\u0131r. Deniz kaplumba\u011falar\u0131 denize ula\u015fabilmek i\u00e7in deniz ile kara aras\u0131ndaki ayd\u0131nl\u0131k fark\u0131n\u0131 kullan\u0131r.<br \/>\nAncak \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi nedeniyle denize ula\u015famayan, yollar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131ran deniz kaplumba\u011falar\u0131, di\u011fer hayvanlar taraf\u0131ndan avlanmaktad\u0131r. Deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n binlerce yumurtas\u0131ndan \u00e7\u0131kan<br \/>\nyavrulardan yaln\u0131zca birka\u00e7\u0131 denize ula\u015fabilmektedir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-157\" src=\"http:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.10-300x118.png\" alt=\"\" width=\"427\" height=\"168\" srcset=\"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.10-300x118.png 300w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.10-65x26.png 65w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.10-225x89.png 225w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.10-350x138.png 350w, https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-content\/uploads\/sites\/12\/2022\/12\/3.10.png 596w\" sizes=\"auto, (max-width: 427px) 100vw, 427px\" \/><\/p>\n<p>Hayvanlar, \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011finden farkl\u0131 \u015fekillerde etkilenir: Kelebek, sinek, g\u00fcve gibi gece u\u00e7an b\u00f6cekler; g\u00f6\u00e7men ku\u015flar ve deniz kaplumba\u011falar\u0131 gece g\u00f6rd\u00fckleri \u0131\u015f\u0131\u011fa gider. Gece avlanan<br \/>\nyarasa, bayku\u015f, gelincik gibi hayvanlar yeterince karanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 zaman avlanamaz. Ku\u015flar\u0131n yapay ayd\u0131nlatmalar nedeniyle kafalar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131r. Horozlar yanl\u0131\u015f zamanlarda \u00f6tmeye<br \/>\nba\u015flar, \u00e7ulluk gibi gece g\u00f6\u00e7 eden ku\u015flar ise u\u00e7u\u015f y\u00f6nlerini bulamaz. Bitkiler i\u00e7in de \u0131\u015f\u0131k kirlili\u011fi olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furur. Fazla \u0131\u015f\u0131\u011fa maruz kalan bitkilerin mevsimleri kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, \u00e7i\u00e7eklenmelerinin etkilendi\u011fi bilinmektedir. Baz\u0131 kakt\u00fcslerin \u00e7i\u00e7ekleri sadece gece karanl\u0131kta a\u00e7ar. Gecenin ayd\u0131nl\u0131k olmas\u0131 durumunda ender g\u00f6r\u00fclen bu \u00e7i\u00e7ekler a\u00e7amayacakt\u0131r. Bir ba\u015fka \u00f6rnek \u00fclkemizde Atat\u00fcrk \u00e7i\u00e7e\u011fi olarak bilinen Poinsettia\u2019d\u0131r. Bu bitki, ancak y\u0131l\u0131n belli zamanlar\u0131nda 12 saat karanl\u0131kta kal\u0131rsa yapraklar\u0131 o g\u00fczel ve etkileyici k\u0131rm\u0131z\u0131 renge b\u00fcr\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"author":11,"menu_order":3,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-149","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":133,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":158,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/149\/revisions\/158"}],"part":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/133"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/149\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=149"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=149"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/fenbil\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}