{"id":24,"date":"2020-09-03T16:15:21","date_gmt":"2020-09-03T13:15:21","guid":{"rendered":"http:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/chapter\/uluslararasi-e-ogrenme-standartlari\/"},"modified":"2020-09-03T16:15:21","modified_gmt":"2020-09-03T13:15:21","slug":"uluslararasi-e-ogrenme-standartlari","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/chapter\/uluslararasi-e-ogrenme-standartlari\/","title":{"raw":"Uluslararas\u0131 e-\u00d6\u011frenme Standartlar\u0131","rendered":"Uluslararas\u0131 e-\u00d6\u011frenme Standartlar\u0131"},"content":{"raw":"\n

Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi CBT Konsorsiyumu<\/strong><\/h2>\nStandard\u0131 geli\u015ftiren AICC (Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi Bilgisayar Tabanl\u0131 E\u011fitim Komitesi) kuruldu\u011fu 1988\u2019den kapand\u0131\u011f\u0131 2014 y\u0131l\u0131na kadar teknoloji temelli e\u011fitim uzmanlar\u0131ndan olu\u015fan uluslararas\u0131 bir kurulu\u015ftur. AICC, havac\u0131l\u0131k end\u00fcstrisine y\u00f6nelik CBT, WBT ve benzeri e\u011fitim teknolojilerinin geli\u015ftirilmesi, sunulmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesi konusunda k\u0131lavuzlar da geli\u015ftirmi\u015ftir.\n

AICC Standard\u0131<\/strong><\/h3>\nAICC (Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi Bilgisayar Tabanl\u0131 E\u011fitim Komitesi) kurulu\u015fu taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f olan bu pop\u00fcler eski standard\u0131n, \u00d6YS'lerde (\u00d6\u011frenme Y\u00f6netim Sistemleri) olduk\u00e7a yayg\u0131n olarak desteklendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Standart havac\u0131l\u0131k end\u00fcstrisi d\u0131\u015f\u0131nda da pek \u00e7ok kurulu\u015f taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r. AICC standard\u0131n\u0131n i\u00e7eriklerde yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir nedeni de web alan\u0131 \u00e7apraz kodlama sorunundan ka\u00e7\u0131nmas\u0131d\u0131r.  AICC standart\u0131nda birka\u00e7 farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma temeli vard\u0131r:\n\nDosya tabanl\u0131\n\nHTTP (Web) tabanl\u0131\n\nECMA Script tabanl\u0131 (taray\u0131c\u0131 tabanl\u0131)\n\n\u00c7o\u011fu durumda, \u201cAICC\u201d terimi, HACP (HTTP AICC \u0130leti\u015fim Protokol\u00fc) olarak bilinen HTTP tabanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ifade eder. \u00d6YS sistemlerinde yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\n\n1993 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 \u201cAICC\/CMI001\u201d standard\u0131 \u00d6YS\u2019ler i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 (runtime) birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik \u00f6zellikli ilk standart\/belirtim olarak kabul edilir.\n\n1999\u2019da tekrar g\u00fcncellenen bu standart ADL taraf\u0131ndan temel al\u0131narak SCORM standard\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir.\n\n2010\u2019da AICC CMI \u00fczerinde tekrar g\u00fcncelleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Resmi olarak hi\u00e7 yay\u0131nlanmayan SOAP tabanl\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u201cCMI5\u201d ad\u0131n\u0131 verdiler. Ancak 2012\u2019de SOAP tabanl\u0131 yap\u0131y\u0131 terk ederek CMI5 geli\u015ftirme ve yeniden tasarlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda art\u0131k xAPI (o d\u00f6nemde \u201cTin Can\u201d olarak adland\u0131r\u0131lmaktayd\u0131) tabanl\u0131 bir yap\u0131 kullanacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Arkas\u0131nda AICC kendisi gibi \u00f6\u011frenme teknolojisi standartlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer kurulu\u015flarla (ADL, IMS Global, OKI, IEEE\/LTSC, LETSI, ISO\/SC36 vb.) koordineli olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.\n\n2014 y\u0131l\u0131nda, AICC resmi olarak kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti ve t\u00fcm CMI5 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve belge ar\u015fivini ADL kurulu\u015funa devretti.\n

CMI5 (Computer Managed Instruction) standard\u0131<\/strong><\/h3>\n(xAPI satandard\u0131n\u0131 kullanan\"harici kurallar\" k\u00fcmesi)\n\nCMI5 projesi ilk olarak 2010 y\u0131l\u0131nda Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi Bilgisayar Tabanl\u0131 E\u011fitim Komitesi'nde (AICC) ba\u015flat\u0131ld\u0131. CMI5'in hem \u00f6nceki AICC hem de SCORM belirtimlerini (spesifikasyonlar\u0131n\u0131) daha zengin \u00f6zelliklere sahip ve sa\u011flam bir \u00e7\u00f6z\u00fcmle de\u011fi\u015ftirmesi bekleniyordu. Hem AICC hem de SCORM belirtimlerinde \u00f6nemli \u00f6rt\u00fc\u015fmelerin yan\u0131 s\u0131ra teknik sorunlar ve k\u0131s\u0131tlamalar vard\u0131.\n\nAICC, 2010'da ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 CMI5 i\u00e7in SOAP tabanl\u0131 ileti\u015fim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 2012\u2019de tamamlama a\u015famas\u0131na yakla\u015ft\u0131. Ayn\u0131 tarihlerde (2011, 2012) ADL ise \u201cTin Can API\u201d ara\u015ft\u0131rma projesini (\u015fimdi xAPI olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r) geli\u015ftirme s\u00fcr\u00fcmleri olarak yay\u0131nlad\u0131.\n\nAICC ve ADL kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 k\u0131sa bir s\u00fcre sonra iki belirtim aras\u0131nda \u00f6nemli bir \u00e7ak\u0131\u015fma oldu\u011funu belirledi. xAPI CMI5'ten daha geni\u015f bir uygulamaya sahiptir, bu nedenle ADL ve AICC kurulu\u015flar\u0131, CMI5'in daha \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \"xAPI profili\" konusunda i\u015fbirli\u011fi yapmay\u0131 kabul etti. B\u00f6ylece CMI5 projesi 2012'de \"yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131\" ve SOAP mimarisi xAPI ile de\u011fi\u015ftirildi.\n\n2014 y\u0131l\u0131nda, AICC kurulu\u015fu CMI5 projesini ADL'ye devretti. CMI5 standard\u0131 ADL\u2019nin xAPI belirtimini benimsemi\u015ftir. CMI5 projesi orijinal hedefleri do\u011frultusunda ADL b\u00fcnyesinde geli\u015ftirilmeye devam etmektedir.\n\nCMI5, xAPI \u00f6zelliklerini geleneksel \u00f6\u011frenme y\u00f6netimi (LMS) sistemleriyle kullanmak i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bir \u201cprofil\u201ddir (belirtim). Amac\u0131 ise i\u00e7eriklerin xAPI destekli farkl\u0131 sistemlerde \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in bile\u015fenlerinin nas\u0131l yap\u0131land\u0131r\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fini tan\u0131mlamakt\u0131r. Temel olarak i\u00e7eriklerin paketlemesi, ba\u015flat\u0131lmas\u0131, g\u00fcvenli ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\/ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131 ve tutarl\u0131 bilgi modellemesi ile ilgili \u00f6zelliklerini tan\u0131mlar.\n\nxAPI standard\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 kullan\u0131m durumlar\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in olduk\u00e7a genel bir yap\u0131da oldu\u011fundan belirli ya da daha \u00f6zel durumlar i\u00e7in \u201cprofil\u201d denilen bir harici kurallar tak\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. CMI5 profili, \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fi ve LMS sistemleri aras\u0131nda tak ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r bi\u00e7iminde birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fi sa\u011flar.\n\nCMI5 profilinin \u00f6zel olarak tasarland\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131m durumu, \u00f6\u011frencinin \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fini \/ aktivitesini \u00d6YS kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcnden ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 yerdir.\n\nCMI5, a\u015fa\u011f\u0131daki alanlar i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik kurallar\u0131n\u0131 tan\u0131mlar:\n\n\u0130\u00e7erik Ba\u015flatma Mekanizmas\u0131\n\nDo\u011frulama\n\nOturum Y\u00f6netimi\n\nRaporlama\n\nKurs Yap\u0131s\u0131\n\nE\u011fer geleneksel \u00d6YS tabanl\u0131 bir \u00f6\u011frenme sisteminiz var ve xAPI'nin esnekli\u011fi ve uzun vadeli veri kolayl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanmak istiyorsan\u0131z, xAPI ile birlikte CMI5'in de kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.\n\nHedefleri<\/strong>\n\nAICC \/ SCORM, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn teknolojilerine daha esnek, sa\u011flam ve uyarlanabilir bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. CMI5'in \u00f6zel hedefleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:\n\n1 - Basitle\u015ftirilmi\u015f izleme veri modeli<\/strong>\n\nAICC \/ SCORM veri modelleri olduk\u00e7a genel ama\u00e7l\u0131 oldu\u011fundan pek \u00e7ok kullan\u0131lmayan se\u00e7imlik veri \u00f6gelerine sahipti ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok karma\u015f\u0131kt\u0131. Basitle\u015ftirilmi\u015f izleme veri modeli bu karma\u015fay\u0131 sadece ihtiya\u00e7 duyulan veri \u00f6gelerini tan\u0131mlayarak gidermeyi ama\u00e7lar.\n\n2 - \u0130\u00e7erik tan\u0131ml\u0131 veriyi kaydetme ve alma\/raporlama yetene\u011fi<\/strong>\n\n\u00d6YS'deki i\u00e7erikten verileri kaydetme ve daha sonra analiz i\u00e7in alma, her zaman ihtiya\u00e7 duyulan bir yetenektir. \u0130\u00e7erik tan\u0131ml\u0131 veriyi (metin, dijital vb. yap\u0131da i\u00e7eriklerde) kaydetme ve alma i\u015flemine izin veren bu hedef, i\u00e7erik tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n yeni \u00f6zellikler eklemelerine ra\u011fmen birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fin devam etmesini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar.\n\n3 - Hizmet olarak i\u00e7erik (CAAS) teslim modeli deste\u011fi<\/strong>\n\n\u0130\u00e7eri\u011fin \u00d6YS\u2019lerin sunucu etki alan\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ba\u015fka alanlarda depolanabilmesini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar.\n\n4 - Cihaz \/ \u0130\u015fletim Sistemi \/ taray\u0131c\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong>\n\n\u0130\u00e7eri\u011fin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 veya i\u00e7erikle ileti\u015fime ge\u00e7ilmesi i\u015flemlerinin belli bir web taray\u0131c\u0131s\u0131ndan, bir i\u015fletim sisteminden veya bir cihazdan de\u011fil ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak her yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini sa\u011flar.\n\n5 - \u00d6\u011frenme etkinlikleri aras\u0131nda veri payla\u015f\u0131<\/strong>m\u0131<\/strong>\n\nAyn\u0131 kursa kay\u0131tl\u0131 \u00f6\u011frencilerin \u00f6\u011frenme etkinlikleri aras\u0131nda veri payla\u015f\u0131lmas\u0131na izin vermeyi ama\u00e7lar.\n\nMetadata i\u00e7in standartlar<\/em>\n\nE-\u00d6\u011frenme'de \u00f6zellikle metadata i\u00e7in kullan\u0131lan standartlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:\n

IEEE \u00d6\u011frenme Nesnesi Metadatas\u0131 (LOM)<\/strong><\/h3>\nhttp:\/\/www.imsglobal.org\/specifications.html<\/a>\n

Dublin Core<\/strong><\/h3>\nhttp:\/\/www.dublincore.org\/<\/a>\n\nStandart kurulu\u015funuz taraf\u0131ndan tam olarak kabul edilmedik\u00e7e, \u00d6YS'deki belirli bir metadata standard\u0131n\u0131 desteklemeye gerek yoktur. Meta veri standard\u0131 kabul edilmi\u015fse, \u00d6YS deste\u011fi, e-\u00d6\u011frenme'nizdeki ve di\u011fer i\u00e7erik nesnelerinizin \u00d6YS'nizdeki arama, ke\u015fif ve kataloglanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. \u00c7ok say\u0131da \u00f6\u011frenme nesnesine sahip b\u00fcy\u00fck bir i\u015fletmede, bu zamandan ve emekten \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tasarruf sa\u011flayabilir. Metadata normalde i\u00e7eri\u011fin i\u00e7inde bulunur ve kurs dosyalar\u0131 al\u0131n\u0131rken \u00d6YS veritaban\u0131na al\u0131n\u0131r.\n\nSCORM'un meta veri kullan\u0131m\u0131n\u0131 veya herhangi bir \u00f6zel meta veri standard\u0131n\u0131 yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmay\u0131n. Bununla birlikte, LOM en yayg\u0131n \u015fekilde kullan\u0131l\u0131r.\n\nIMS Global Learning konsorsiyum<\/em>\n\nIMS Global Learning konsorsiyum k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir e\u011fitim teknolojileri kurulu\u015fudur.\n

(LTI) M\u00fc\u015fterek \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6\u011frenme ara\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h3>\nLTI (M\u00fc\u015fterek \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6\u011frenme ara\u00e7lar\u0131) standard\u0131 zengin \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131n\u0131 (i\u00e7erik vb. kaynaklar) \u00d6YS\u2019ler ve di\u011fer e\u011fitim ortamlar\u0131na entegre etmek y\u00f6nelik standart bir yol sa\u011flamak i\u00e7in IMS Global Learning konsorsiyum taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi. Temel olarak i\u00e7eriklerin sa\u011flay\u0131c\u0131lardan \u00f6\u011frencilere \u00d6YS\u2019ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar. Daha fazla bilgi i\u00e7in, bkz.  http:\/\/www.imsglobal.org\/toolsinteroperability2.cfm<\/a>\n

Common Cartridge<\/strong><\/h3>\nIMS Global \u00d6\u011frenim Konsorsiyumu, \u00d6YS'ye ithal edilecek bir dersi paketlemenin standart bir yolu olarak Common Cartridge' belirtimini geli\u015ftirdi. E\u011fitim ama\u00e7l\u0131 dijital i\u00e7erik olu\u015fturmak \/ payla\u015fmak i\u00e7in gereken paketleme bi\u00e7imini ve altyap\u0131s\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tan\u0131mlayan bir belirtimdir. SCORM paketleme belirtimiyle (\u0130\u00e7erik Birle\u015ftirme Modeli) ayn\u0131 avantajlara sahiptir. Bu standard\u0131 kullanarak paketlenmi\u015f kurslar\u0131 i\u00e7eri veya d\u0131\u015far\u0131 aktar\u0131yorsan\u0131z, bu yap\u0131y\u0131 destekleyen bir \u00d6YS'ye ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. Bu standart hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in http:\/\/www.imsglobal.org\/cc\/index.html<\/a> adresini ziyaret edin.\n

QTI<\/strong><\/h3>\nIMS Soru ve Test Birlikte \u00c7al\u0131\u015fabilirlik standard\u0131 (QTI), \u00f6zellikle \u00e7evrimi\u00e7i testlerle y\u00f6nelik birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik standard\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra test maddelerinin yap\u0131s\u0131 ve g\u00f6sterimi ile ilgilidir. \u00d6YS'ler de dahil olmak \u00fczere geli\u015ftirme sistemleri, i\u00e7erik ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemleri aras\u0131nda veri aktar\u0131m\u0131 sa\u011flar. Bu standart hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in https:\/\/www.imsglobal.org\/question\/index.html<\/a> adresini ziyaret edin.\n\nAdvanced Distributed Learning (ADL) Giri\u015fimi<\/em>\n\nADL Giri\u015fimi\/Kurulu\u015fu, uzaktan \u00f6\u011frenme \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme yapan ve kamu ve \u00f6zel kurulu\u015flarda geni\u015f \u00e7apta ilgili \u00e7abalar\u0131 koordine eden bir ABD h\u00fck\u00fcmet program\u0131d\u0131r. ADL\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 \u201c\u0130leri D\u00fczeyde Payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u00d6\u011frenme\u201d olarak program\u0131n amac\u0131n\u0131 da yans\u0131tmaktad\u0131r.\n

Toplam \u00f6\u011frenme mimarisi (TLA)<\/strong><\/h3>\nADL kurulu\u015funun mevcut olan ve planlanan t\u00fcm gelecek ADL teknik projeleri, d\u00fczenlemeleri ve standartlar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 TLA (Training and Learning Architecture) yani \u201cYeti\u015ftirme ve \u00d6\u011frenme Mimarisi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda tan\u0131mlamaktad\u0131r.\n\nKurulu\u015f SCORM\u2019dan (Sharable Content Object Reference Model) sonra geli\u015ftirdi\u011fi en yeni standart olan xAPI\u2019yi gelecek nesil \u201cYeti\u015ftirme ve \u00d6\u011frenme Mimarisi (TLA)\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. TLA'n\u0131n I. A\u015famas\u0131, a\u015fa\u011f\u0131da verilen d\u00f6rt alanda \u00f6\u011frenme deneyiminin izlenmesini i\u00e7eren xAPI'nin geli\u015ftirilmesi ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r:\n\nYeni bir \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 API'si\n\nYeni bir veri modeli\n\nYeni bir veri format modeli\n\nYeni bir aktar\u0131m\/ileti\u015fim y\u00f6ntemi\n\nGenel TLA vizyonu, bireyselle\u015ftirilmi\u015f \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fi ve sistemlerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00f6\u011frenci profilleri, yetkinlikler ve ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik kavramlar\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir. TLA\u2019n\u0131n SCORM\u2019un yerini almaya niyeti yoktur. Fakat SCORM ve di\u011fer \u00e7ok say\u0131da i\u00e7erik format t\u00fcrleri TLA\u2019da i\u015flevsel olarak \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. TLA'n\u0131n d\u00f6rt bile\u015feni a\u015fa\u011f\u0131da verilmektedir:\n\nDeneyimin izlenmesi\n\n\u00d6\u011frenci profili\n\n\u0130\u00e7erik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131\n\nYetkinlik altyap\u0131s\u0131\n

SCORM (Sharable Content Object Reference Model \u2013 Payla\u015f\u0131labilir \u0130\u00e7erik Nesne Referans Modeli)<\/strong><\/h4>\nSCORM \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1997\u2019de ba\u015flad\u0131 ancak ilk s\u00fcr\u00fcm\u00fc 2001 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nland\u0131. SCORM 1.1, SCORM 1.2, SCORM 2004 ve son s\u00fcr\u00fcm\u00fc ise SCORM 2004 4. S\u00fcr\u00fcm olarak 2009'da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Hem kullan\u0131c\u0131 etkinliklerini derinlemesine analiz etmedi\u011fi hem i\u00e7eriklerin kullan\u0131m\u0131 ile ilgili detayl\u0131 bilgi vermedi\u011fi hem de geli\u015ftirilmesine devam edilmedi\u011fi i\u00e7in yetersiz g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve Tin CAN API\u2019nin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na vesile olmu\u015ftur. Ancak bug\u00fcn kullan\u0131lan bir\u00e7ok \u00d6YS (\u00d6\u011fretim Y\u00f6netim Sistemi) ve i\u00e7erikler eski nesil oldu\u011fu i\u00e7in SCORM kullan\u0131m\u0131 hala devam etmektedir.\n

xAPI<\/strong><\/h4>\n\u201cExperience API\u201d veya k\u0131saca xAPI (\u00f6nceden 'Tin Can API' olarak adland\u0131r\u0131lmaktayd\u0131), g\u00fcn\u00fcm\u00fczde geli\u015ftirilmekte olan en ileri e-\u00d6\u011frenme standart\u0131d\u0131r (s\u00fcr\u00fcm 1.0 4\/26\/13 yay\u0131mland\u0131 ve teknik \u00f6zellik \u015fu anda s\u00fcr\u00fcm 1.03).\n\nxAPI, bir arabirim ve geli\u015ftiricilerin bir \u00f6\u011frenme deneyimi izleme hizmeti olu\u015fturmak i\u00e7in uygulayabilecekleri depolama \/ alma kurallar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan bir \u00f6zelliktir. Hizmet, deneyim ifadelerinin (tipik olarak \u00f6\u011frenme deneyimleri olabilir, ancak herhangi bir deneyim olabilir) bir \u00d6\u011frenme Veri Ambar\u0131 (LRS) g\u00fcvenli bir \u015fekilde ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve saklanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\n\nxAPI, Twitter ve Facebook gibi sosyal medya ak\u0131\u015flar\u0131na benzer \u015fekilde, \u00f6\u011frenme deneyimlerinin \u201cak\u0131\u015flar\u0131\u201d yoluyla hem resmi hem de resmi olmayan \u00f6\u011frenmeleri izler. \u00d6\u011frenme deneyimlerini ak\u0131\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yakalayarak, \u00f6\u011frenme ve performansla olan ili\u015fkisini tam olarak analiz etmek i\u00e7in di\u011fer etkinlik verileriyle payla\u015f\u0131labilir.\n\nxAPI\u2019nin SCORM'a g\u00f6re \u00f6nemli \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri vard\u0131r:\n\nYeni xAPI (bkz. http:\/\/adlnet.gov\/adl-research\/performance-tracking-analysis\/experience-api\/<\/a>), \u00f6\u011frenme ve e\u011fitim ortamlar\u0131nda mobil cihazlar\u0131n, oyunlar\u0131n, sosyal a\u011flar\u0131n, sanal d\u00fcnyalar\u0131n ve sim\u00fclasyonlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 yoluyla \u00f6\u011frenme deneyimlerini cihaz ve platformlarda tutarl\u0131 bir \u015fekilde izleme kapasitesi sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin \u2018Fatih\u2019in bir video izledi\u011fini\u2019, Fatih\u2019in bir videoya oy verdi\u011fini, \u2018Fatih\u2019in bir videoyu tweetledi\u011fini\u2019 ve \u2018Esra\u2019n\u0131n Fatih\u2019in videosunu tweetledi\u011fini\u2019 rapor edebilirsiniz. \u00d6\u011frenme, ger\u00e7ek ya\u015fam durumlar\u0131nda da izlenebilir ve ayn\u0131 \u015fekilde bildirilebilir. \u00d6rne\u011fin, 'Alp bir video i\u00e7in ses par\u00e7as\u0131 \u00fcretti', 'Beg\u00fcm bir video d\u00fczenledi', 'Elif bir video yay\u0131nlad\u0131' ve Ahmet bir video i\u00e7in Akademi \u00d6d\u00fcl\u00fc kazand\u0131.' Bu \u201cba\u011fl\u0131\u201d \u00f6\u011frenme olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cger\u00e7ek hayat\u201d durumlar\u0131 bile insanlar\u0131n internetteki bilgisayarlarla etkile\u015fiminden daha fazla yolla ili\u015fkilendirilebilir.\n\nXAPI'nin SCORM'a g\u00f6re en b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131ndan biri \u00d6YS'den i\u00e7erik ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmemesidir; Asl\u0131nda, kullan\u0131c\u0131 \u00f6\u011frenme deneyimiyle me\u015fgulken internet ba\u011flant\u0131s\u0131 bile gerektirmez. \u00d6\u011frenciler, xAPI'nin \u00f6\u011frenme deneyimlerinin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 senkronize etmesine izin verdikten sonra ba\u011flant\u0131 kurabilirler.\n\nXAPI standard\u0131 hakk\u0131nda bilgi i\u00e7in bkz. http:\/\/adlnet.gov\/adl-research\/performance-tracking-analysis\/experience-api\/<\/a>. Http:\/\/adlnet.gov\/adl-research\/performance-tracking-analysis\/experience-api\/xapi-adopters\/<\/a> adresinde, xAPI\u2019nin mevcut uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n bir listesi vard\u0131r. Bu belgeye benzer bir beyaz sayfa, ADL taraf\u0131ndan, Bir LRS Se\u00e7me<\/em> (Berking, 2015b) ad\u0131nda https:\/\/adlnet.gov\/adl-assets\/uploads\/2016\/01\/ChoosingAn\u00d6KS.docx<\/a> adresinde haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenme Kay\u0131t Depolar\u0131 (LRS'ler), xAPI ifadelerini almak i\u00e7in gerekli olan sistemdir (\u015fu anda \u00d6YS'lere entegre edilmi\u015ftir).\n\nxAPI'nin \u00d6YS'leri nas\u0131l etkiledi\u011fi hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in bk. \u00d6\u011frenme Ambar\u0131 Se\u00e7me<\/strong> (LRS)<\/em>Klavuzu<\/strong> ,B\u00f6l\u00fcm  7.1 Deneyim API (xAPI) adaptasyonu ve 7.26 Geleneksel \u00d6YS\u2019ler \u00f6ld\u00fc m\u00fc? ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmler.<\/em>\n\n \n","rendered":"

Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi CBT Konsorsiyumu<\/strong><\/h2>\n

Standard\u0131 geli\u015ftiren AICC (Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi Bilgisayar Tabanl\u0131 E\u011fitim Komitesi) kuruldu\u011fu 1988\u2019den kapand\u0131\u011f\u0131 2014 y\u0131l\u0131na kadar teknoloji temelli e\u011fitim uzmanlar\u0131ndan olu\u015fan uluslararas\u0131 bir kurulu\u015ftur. AICC, havac\u0131l\u0131k end\u00fcstrisine y\u00f6nelik CBT, WBT ve benzeri e\u011fitim teknolojilerinin geli\u015ftirilmesi, sunulmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesi konusunda k\u0131lavuzlar da geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n

AICC Standard\u0131<\/strong><\/h3>\n

AICC (Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi Bilgisayar Tabanl\u0131 E\u011fitim Komitesi) kurulu\u015fu taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f olan bu pop\u00fcler eski standard\u0131n, \u00d6YS’lerde (\u00d6\u011frenme Y\u00f6netim Sistemleri) olduk\u00e7a yayg\u0131n olarak desteklendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Standart havac\u0131l\u0131k end\u00fcstrisi d\u0131\u015f\u0131nda da pek \u00e7ok kurulu\u015f taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r. AICC standard\u0131n\u0131n i\u00e7eriklerde yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir nedeni de web alan\u0131 \u00e7apraz kodlama sorunundan ka\u00e7\u0131nmas\u0131d\u0131r.  AICC standart\u0131nda birka\u00e7 farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma temeli vard\u0131r:<\/p>\n

Dosya tabanl\u0131<\/p>\n

HTTP (Web) tabanl\u0131<\/p>\n

ECMA Script tabanl\u0131 (taray\u0131c\u0131 tabanl\u0131)<\/p>\n

\u00c7o\u011fu durumda, \u201cAICC\u201d terimi, HACP (HTTP AICC \u0130leti\u015fim Protokol\u00fc) olarak bilinen HTTP tabanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ifade eder. \u00d6YS sistemlerinde yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

1993 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 \u201cAICC\/CMI001\u201d standard\u0131 \u00d6YS\u2019ler i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 (runtime) birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik \u00f6zellikli ilk standart\/belirtim olarak kabul edilir.<\/p>\n

1999\u2019da tekrar g\u00fcncellenen bu standart ADL taraf\u0131ndan temel al\u0131narak SCORM standard\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

2010\u2019da AICC CMI \u00fczerinde tekrar g\u00fcncelleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Resmi olarak hi\u00e7 yay\u0131nlanmayan SOAP tabanl\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u201cCMI5\u201d ad\u0131n\u0131 verdiler. Ancak 2012\u2019de SOAP tabanl\u0131 yap\u0131y\u0131 terk ederek CMI5 geli\u015ftirme ve yeniden tasarlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda art\u0131k xAPI (o d\u00f6nemde \u201cTin Can\u201d olarak adland\u0131r\u0131lmaktayd\u0131) tabanl\u0131 bir yap\u0131 kullanacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Arkas\u0131nda AICC kendisi gibi \u00f6\u011frenme teknolojisi standartlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer kurulu\u015flarla (ADL, IMS Global, OKI, IEEE\/LTSC, LETSI, ISO\/SC36 vb.) koordineli olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

2014 y\u0131l\u0131nda, AICC resmi olarak kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti ve t\u00fcm CMI5 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve belge ar\u015fivini ADL kurulu\u015funa devretti.<\/p>\n

CMI5 (Computer Managed Instruction) standard\u0131<\/strong><\/h3>\n

(xAPI satandard\u0131n\u0131 kullanan”harici kurallar” k\u00fcmesi)<\/p>\n

CMI5 projesi ilk olarak 2010 y\u0131l\u0131nda Havac\u0131l\u0131k End\u00fcstrisi Bilgisayar Tabanl\u0131 E\u011fitim Komitesi’nde (AICC) ba\u015flat\u0131ld\u0131. CMI5’in hem \u00f6nceki AICC hem de SCORM belirtimlerini (spesifikasyonlar\u0131n\u0131) daha zengin \u00f6zelliklere sahip ve sa\u011flam bir \u00e7\u00f6z\u00fcmle de\u011fi\u015ftirmesi bekleniyordu. Hem AICC hem de SCORM belirtimlerinde \u00f6nemli \u00f6rt\u00fc\u015fmelerin yan\u0131 s\u0131ra teknik sorunlar ve k\u0131s\u0131tlamalar vard\u0131.<\/p>\n

AICC, 2010’da ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 CMI5 i\u00e7in SOAP tabanl\u0131 ileti\u015fim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 2012\u2019de tamamlama a\u015famas\u0131na yakla\u015ft\u0131. Ayn\u0131 tarihlerde (2011, 2012) ADL ise \u201cTin Can API\u201d ara\u015ft\u0131rma projesini (\u015fimdi xAPI olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r) geli\u015ftirme s\u00fcr\u00fcmleri olarak yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n

AICC ve ADL kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 k\u0131sa bir s\u00fcre sonra iki belirtim aras\u0131nda \u00f6nemli bir \u00e7ak\u0131\u015fma oldu\u011funu belirledi. xAPI CMI5’ten daha geni\u015f bir uygulamaya sahiptir, bu nedenle ADL ve AICC kurulu\u015flar\u0131, CMI5’in daha \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in “xAPI profili” konusunda i\u015fbirli\u011fi yapmay\u0131 kabul etti. B\u00f6ylece CMI5 projesi 2012’de “yeniden ba\u015flat\u0131ld\u0131” ve SOAP mimarisi xAPI ile de\u011fi\u015ftirildi.<\/p>\n

2014 y\u0131l\u0131nda, AICC kurulu\u015fu CMI5 projesini ADL’ye devretti. CMI5 standard\u0131 ADL\u2019nin xAPI belirtimini benimsemi\u015ftir. CMI5 projesi orijinal hedefleri do\u011frultusunda ADL b\u00fcnyesinde geli\u015ftirilmeye devam etmektedir.<\/p>\n

CMI5, xAPI \u00f6zelliklerini geleneksel \u00f6\u011frenme y\u00f6netimi (LMS) sistemleriyle kullanmak i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bir \u201cprofil\u201ddir (belirtim). Amac\u0131 ise i\u00e7eriklerin xAPI destekli farkl\u0131 sistemlerde \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in bile\u015fenlerinin nas\u0131l yap\u0131land\u0131r\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fini tan\u0131mlamakt\u0131r. Temel olarak i\u00e7eriklerin paketlemesi, ba\u015flat\u0131lmas\u0131, g\u00fcvenli ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\/ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131 ve tutarl\u0131 bilgi modellemesi ile ilgili \u00f6zelliklerini tan\u0131mlar.<\/p>\n

xAPI standard\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 kullan\u0131m durumlar\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in olduk\u00e7a genel bir yap\u0131da oldu\u011fundan belirli ya da daha \u00f6zel durumlar i\u00e7in \u201cprofil\u201d denilen bir harici kurallar tak\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. CMI5 profili, \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fi ve LMS sistemleri aras\u0131nda tak ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r bi\u00e7iminde birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fi sa\u011flar.<\/p>\n

CMI5 profilinin \u00f6zel olarak tasarland\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131m durumu, \u00f6\u011frencinin \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fini \/ aktivitesini \u00d6YS kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fcnden ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 yerdir.<\/p>\n

CMI5, a\u015fa\u011f\u0131daki alanlar i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik kurallar\u0131n\u0131 tan\u0131mlar:<\/p>\n

\u0130\u00e7erik Ba\u015flatma Mekanizmas\u0131<\/p>\n

Do\u011frulama<\/p>\n

Oturum Y\u00f6netimi<\/p>\n

Raporlama<\/p>\n

Kurs Yap\u0131s\u0131<\/p>\n

E\u011fer geleneksel \u00d6YS tabanl\u0131 bir \u00f6\u011frenme sisteminiz var ve xAPI’nin esnekli\u011fi ve uzun vadeli veri kolayl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanmak istiyorsan\u0131z, xAPI ile birlikte CMI5’in de kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n

Hedefleri<\/strong><\/p>\n

AICC \/ SCORM, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn teknolojilerine daha esnek, sa\u011flam ve uyarlanabilir bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. CMI5’in \u00f6zel hedefleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n

1 – Basitle\u015ftirilmi\u015f izleme veri modeli<\/strong><\/p>\n

AICC \/ SCORM veri modelleri olduk\u00e7a genel ama\u00e7l\u0131 oldu\u011fundan pek \u00e7ok kullan\u0131lmayan se\u00e7imlik veri \u00f6gelerine sahipti ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok karma\u015f\u0131kt\u0131. Basitle\u015ftirilmi\u015f izleme veri modeli bu karma\u015fay\u0131 sadece ihtiya\u00e7 duyulan veri \u00f6gelerini tan\u0131mlayarak gidermeyi ama\u00e7lar.<\/p>\n

2 – \u0130\u00e7erik tan\u0131ml\u0131 veriyi kaydetme ve alma\/raporlama yetene\u011fi<\/strong><\/p>\n

\u00d6YS’deki i\u00e7erikten verileri kaydetme ve daha sonra analiz i\u00e7in alma, her zaman ihtiya\u00e7 duyulan bir yetenektir. \u0130\u00e7erik tan\u0131ml\u0131 veriyi (metin, dijital vb. yap\u0131da i\u00e7eriklerde) kaydetme ve alma i\u015flemine izin veren bu hedef, i\u00e7erik tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n yeni \u00f6zellikler eklemelerine ra\u011fmen birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011fin devam etmesini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar.<\/p>\n

3 – Hizmet olarak i\u00e7erik (CAAS) teslim modeli deste\u011fi<\/strong><\/p>\n

\u0130\u00e7eri\u011fin \u00d6YS\u2019lerin sunucu etki alan\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ba\u015fka alanlarda depolanabilmesini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar.<\/p>\n

4 – Cihaz \/ \u0130\u015fletim Sistemi \/ taray\u0131c\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130\u00e7eri\u011fin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 veya i\u00e7erikle ileti\u015fime ge\u00e7ilmesi i\u015flemlerinin belli bir web taray\u0131c\u0131s\u0131ndan, bir i\u015fletim sisteminden veya bir cihazdan de\u011fil ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak her yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini sa\u011flar.<\/p>\n

5 – \u00d6\u011frenme etkinlikleri aras\u0131nda veri payla\u015f\u0131<\/strong>m\u0131<\/strong><\/p>\n

Ayn\u0131 kursa kay\u0131tl\u0131 \u00f6\u011frencilerin \u00f6\u011frenme etkinlikleri aras\u0131nda veri payla\u015f\u0131lmas\u0131na izin vermeyi ama\u00e7lar.<\/p>\n

Metadata i\u00e7in standartlar<\/em><\/p>\n

E-\u00d6\u011frenme’de \u00f6zellikle metadata i\u00e7in kullan\u0131lan standartlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

IEEE \u00d6\u011frenme Nesnesi Metadatas\u0131 (LOM)<\/strong><\/h3>\n

http:\/\/www.imsglobal.org\/specifications.html<\/a><\/p>\n

Dublin Core<\/strong><\/h3>\n

http:\/\/www.dublincore.org\/<\/a><\/p>\n

Standart kurulu\u015funuz taraf\u0131ndan tam olarak kabul edilmedik\u00e7e, \u00d6YS’deki belirli bir metadata standard\u0131n\u0131 desteklemeye gerek yoktur. Meta veri standard\u0131 kabul edilmi\u015fse, \u00d6YS deste\u011fi, e-\u00d6\u011frenme’nizdeki ve di\u011fer i\u00e7erik nesnelerinizin \u00d6YS’nizdeki arama, ke\u015fif ve kataloglanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. \u00c7ok say\u0131da \u00f6\u011frenme nesnesine sahip b\u00fcy\u00fck bir i\u015fletmede, bu zamandan ve emekten \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tasarruf sa\u011flayabilir. Metadata normalde i\u00e7eri\u011fin i\u00e7inde bulunur ve kurs dosyalar\u0131 al\u0131n\u0131rken \u00d6YS veritaban\u0131na al\u0131n\u0131r.<\/p>\n

SCORM’un meta veri kullan\u0131m\u0131n\u0131 veya herhangi bir \u00f6zel meta veri standard\u0131n\u0131 yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmay\u0131n. Bununla birlikte, LOM en yayg\u0131n \u015fekilde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

IMS Global Learning konsorsiyum<\/em><\/p>\n

IMS Global Learning konsorsiyum k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir e\u011fitim teknolojileri kurulu\u015fudur.<\/p>\n

(LTI) M\u00fc\u015fterek \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6\u011frenme ara\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h3>\n

LTI (M\u00fc\u015fterek \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6\u011frenme ara\u00e7lar\u0131) standard\u0131 zengin \u00f6\u011frenme uygulamalar\u0131n\u0131 (i\u00e7erik vb. kaynaklar) \u00d6YS\u2019ler ve di\u011fer e\u011fitim ortamlar\u0131na entegre etmek y\u00f6nelik standart bir yol sa\u011flamak i\u00e7in IMS Global Learning konsorsiyum taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi. Temel olarak i\u00e7eriklerin sa\u011flay\u0131c\u0131lardan \u00f6\u011frencilere \u00d6YS\u2019ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lar. Daha fazla bilgi i\u00e7in, bkz.  http:\/\/www.imsglobal.org\/toolsinteroperability2.cfm<\/a><\/p>\n

Common Cartridge<\/strong><\/h3>\n

IMS Global \u00d6\u011frenim Konsorsiyumu, \u00d6YS’ye ithal edilecek bir dersi paketlemenin standart bir yolu olarak Common Cartridge’ belirtimini geli\u015ftirdi. E\u011fitim ama\u00e7l\u0131 dijital i\u00e7erik olu\u015fturmak \/ payla\u015fmak i\u00e7in gereken paketleme bi\u00e7imini ve altyap\u0131s\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tan\u0131mlayan bir belirtimdir. SCORM paketleme belirtimiyle (\u0130\u00e7erik Birle\u015ftirme Modeli) ayn\u0131 avantajlara sahiptir. Bu standard\u0131 kullanarak paketlenmi\u015f kurslar\u0131 i\u00e7eri veya d\u0131\u015far\u0131 aktar\u0131yorsan\u0131z, bu yap\u0131y\u0131 destekleyen bir \u00d6YS’ye ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. Bu standart hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in http:\/\/www.imsglobal.org\/cc\/index.html<\/a> adresini ziyaret edin.<\/p>\n

QTI<\/strong><\/h3>\n

IMS Soru ve Test Birlikte \u00c7al\u0131\u015fabilirlik standard\u0131 (QTI), \u00f6zellikle \u00e7evrimi\u00e7i testlerle y\u00f6nelik birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirlik standard\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra test maddelerinin yap\u0131s\u0131 ve g\u00f6sterimi ile ilgilidir. \u00d6YS’ler de dahil olmak \u00fczere geli\u015ftirme sistemleri, i\u00e7erik ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemleri aras\u0131nda veri aktar\u0131m\u0131 sa\u011flar. Bu standart hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in https:\/\/www.imsglobal.org\/question\/index.html<\/a> adresini ziyaret edin.<\/p>\n

Advanced Distributed Learning (ADL) Giri\u015fimi<\/em><\/p>\n

ADL Giri\u015fimi\/Kurulu\u015fu, uzaktan \u00f6\u011frenme \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme yapan ve kamu ve \u00f6zel kurulu\u015flarda geni\u015f \u00e7apta ilgili \u00e7abalar\u0131 koordine eden bir ABD h\u00fck\u00fcmet program\u0131d\u0131r. ADL\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 \u201c\u0130leri D\u00fczeyde Payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u00d6\u011frenme\u201d olarak program\u0131n amac\u0131n\u0131 da yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n

Toplam \u00f6\u011frenme mimarisi (TLA)<\/strong><\/h3>\n

ADL kurulu\u015funun mevcut olan ve planlanan t\u00fcm gelecek ADL teknik projeleri, d\u00fczenlemeleri ve standartlar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 TLA (Training and Learning Architecture) yani \u201cYeti\u015ftirme ve \u00d6\u011frenme Mimarisi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p>\n

Kurulu\u015f SCORM\u2019dan (Sharable Content Object Reference Model) sonra geli\u015ftirdi\u011fi en yeni standart olan xAPI\u2019yi gelecek nesil \u201cYeti\u015ftirme ve \u00d6\u011frenme Mimarisi (TLA)\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. TLA’n\u0131n I. A\u015famas\u0131, a\u015fa\u011f\u0131da verilen d\u00f6rt alanda \u00f6\u011frenme deneyiminin izlenmesini i\u00e7eren xAPI’nin geli\u015ftirilmesi ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 API’si<\/p>\n

Yeni bir veri modeli<\/p>\n

Yeni bir veri format modeli<\/p>\n

Yeni bir aktar\u0131m\/ileti\u015fim y\u00f6ntemi<\/p>\n

Genel TLA vizyonu, bireyselle\u015ftirilmi\u015f \u00f6\u011frenme i\u00e7eri\u011fi ve sistemlerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00f6\u011frenci profilleri, yetkinlikler ve ak\u0131ll\u0131 i\u00e7erik kavramlar\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir. TLA\u2019n\u0131n SCORM\u2019un yerini almaya niyeti yoktur. Fakat SCORM ve di\u011fer \u00e7ok say\u0131da i\u00e7erik format t\u00fcrleri TLA\u2019da i\u015flevsel olarak \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. TLA’n\u0131n d\u00f6rt bile\u015feni a\u015fa\u011f\u0131da verilmektedir:<\/p>\n

Deneyimin izlenmesi<\/p>\n

\u00d6\u011frenci profili<\/p>\n

\u0130\u00e7erik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

Yetkinlik altyap\u0131s\u0131<\/p>\n

SCORM (Sharable Content Object Reference Model \u2013 Payla\u015f\u0131labilir \u0130\u00e7erik Nesne Referans Modeli)<\/strong><\/h4>\n

SCORM \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1997\u2019de ba\u015flad\u0131 ancak ilk s\u00fcr\u00fcm\u00fc 2001 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nland\u0131. SCORM 1.1, SCORM 1.2, SCORM 2004 ve son s\u00fcr\u00fcm\u00fc ise SCORM 2004 4. S\u00fcr\u00fcm olarak 2009’da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Hem kullan\u0131c\u0131 etkinliklerini derinlemesine analiz etmedi\u011fi hem i\u00e7eriklerin kullan\u0131m\u0131 ile ilgili detayl\u0131 bilgi vermedi\u011fi hem de geli\u015ftirilmesine devam edilmedi\u011fi i\u00e7in yetersiz g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve Tin CAN API\u2019nin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na vesile olmu\u015ftur. Ancak bug\u00fcn kullan\u0131lan bir\u00e7ok \u00d6YS (\u00d6\u011fretim Y\u00f6netim Sistemi) ve i\u00e7erikler eski nesil oldu\u011fu i\u00e7in SCORM kullan\u0131m\u0131 hala devam etmektedir.<\/p>\n

xAPI<\/strong><\/h4>\n

\u201cExperience API\u201d veya k\u0131saca xAPI (\u00f6nceden ‘Tin Can API’ olarak adland\u0131r\u0131lmaktayd\u0131), g\u00fcn\u00fcm\u00fczde geli\u015ftirilmekte olan en ileri e-\u00d6\u011frenme standart\u0131d\u0131r (s\u00fcr\u00fcm 1.0 4\/26\/13 yay\u0131mland\u0131 ve teknik \u00f6zellik \u015fu anda s\u00fcr\u00fcm 1.03).<\/p>\n

xAPI, bir arabirim ve geli\u015ftiricilerin bir \u00f6\u011frenme deneyimi izleme hizmeti olu\u015fturmak i\u00e7in uygulayabilecekleri depolama \/ alma kurallar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan bir \u00f6zelliktir. Hizmet, deneyim ifadelerinin (tipik olarak \u00f6\u011frenme deneyimleri olabilir, ancak herhangi bir deneyim olabilir) bir \u00d6\u011frenme Veri Ambar\u0131 (LRS) g\u00fcvenli bir \u015fekilde ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve saklanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

xAPI, Twitter ve Facebook gibi sosyal medya ak\u0131\u015flar\u0131na benzer \u015fekilde, \u00f6\u011frenme deneyimlerinin \u201cak\u0131\u015flar\u0131\u201d yoluyla hem resmi hem de resmi olmayan \u00f6\u011frenmeleri izler. \u00d6\u011frenme deneyimlerini ak\u0131\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yakalayarak, \u00f6\u011frenme ve performansla olan ili\u015fkisini tam olarak analiz etmek i\u00e7in di\u011fer etkinlik verileriyle payla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

xAPI\u2019nin SCORM’a g\u00f6re \u00f6nemli \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri vard\u0131r:<\/p>\n

Yeni xAPI (bkz. http:\/\/adlnet.gov\/adl-research\/performance-tracking-analysis\/experience-api\/<\/a>), \u00f6\u011frenme ve e\u011fitim ortamlar\u0131nda mobil cihazlar\u0131n, oyunlar\u0131n, sosyal a\u011flar\u0131n, sanal d\u00fcnyalar\u0131n ve sim\u00fclasyonlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 yoluyla \u00f6\u011frenme deneyimlerini cihaz ve platformlarda tutarl\u0131 bir \u015fekilde izleme kapasitesi sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin \u2018Fatih\u2019in bir video izledi\u011fini\u2019, Fatih\u2019in bir videoya oy verdi\u011fini, \u2018Fatih\u2019in bir videoyu tweetledi\u011fini\u2019 ve \u2018Esra\u2019n\u0131n Fatih\u2019in videosunu tweetledi\u011fini\u2019 rapor edebilirsiniz. \u00d6\u011frenme, ger\u00e7ek ya\u015fam durumlar\u0131nda da izlenebilir ve ayn\u0131 \u015fekilde bildirilebilir. \u00d6rne\u011fin, ‘Alp bir video i\u00e7in ses par\u00e7as\u0131 \u00fcretti’, ‘Beg\u00fcm bir video d\u00fczenledi’, ‘Elif bir video yay\u0131nlad\u0131’ ve Ahmet bir video i\u00e7in Akademi \u00d6d\u00fcl\u00fc kazand\u0131.’ Bu \u201cba\u011fl\u0131\u201d \u00f6\u011frenme olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cger\u00e7ek hayat\u201d durumlar\u0131 bile insanlar\u0131n internetteki bilgisayarlarla etkile\u015fiminden daha fazla yolla ili\u015fkilendirilebilir.<\/p>\n

XAPI’nin SCORM’a g\u00f6re en b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131ndan biri \u00d6YS’den i\u00e7erik ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmemesidir; Asl\u0131nda, kullan\u0131c\u0131 \u00f6\u011frenme deneyimiyle me\u015fgulken internet ba\u011flant\u0131s\u0131 bile gerektirmez. \u00d6\u011frenciler, xAPI’nin \u00f6\u011frenme deneyimlerinin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 senkronize etmesine izin verdikten sonra ba\u011flant\u0131 kurabilirler.<\/p>\n

XAPI standard\u0131 hakk\u0131nda bilgi i\u00e7in bkz. http:\/\/adlnet.gov\/adl-research\/performance-tracking-analysis\/experience-api\/<\/a>. Http:\/\/adlnet.gov\/adl-research\/performance-tracking-analysis\/experience-api\/xapi-adopters\/<\/a> adresinde, xAPI\u2019nin mevcut uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n bir listesi vard\u0131r. Bu belgeye benzer bir beyaz sayfa, ADL taraf\u0131ndan, Bir LRS Se\u00e7me<\/em> (Berking, 2015b) ad\u0131nda https:\/\/adlnet.gov\/adl-assets\/uploads\/2016\/01\/ChoosingAn\u00d6KS.docx<\/a> adresinde haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenme Kay\u0131t Depolar\u0131 (LRS’ler), xAPI ifadelerini almak i\u00e7in gerekli olan sistemdir (\u015fu anda \u00d6YS’lere entegre edilmi\u015ftir).<\/p>\n

xAPI’nin \u00d6YS’leri nas\u0131l etkiledi\u011fi hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in bk. \u00d6\u011frenme Ambar\u0131 Se\u00e7me<\/strong> (LRS)<\/em>Klavuzu<\/strong> ,B\u00f6l\u00fcm  7.1 Deneyim API (xAPI) adaptasyonu ve 7.26 Geleneksel \u00d6YS\u2019ler \u00f6ld\u00fc m\u00fc? ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmler.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"author":1,"menu_order":1,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-24","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-numberless"],"part":23,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/24","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/24\/revisions"}],"part":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/23"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/24\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=24"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=24"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/acikkitap.com.tr\/xapi\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=24"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}