ПЛIАНЭ ДЕРС. СЫКЪЫЩАЛЪХУА МАХУЭР
1. Ünitenin Amacı ve Temel Kazanımları
Amacı
Öğrencinin kendi doğum gününü ve yaşını 11–20 arasındaki sayıları kullanarak Doğu (Kabardey) lehçesinde ifade edebilmesi, doğum günü daveti ve kutlama kalıplarını kullanabilmesi, sevdiği ve sevmediği yiyecek, içecek, meyve ve sebzeleri belirterek basit düzeyde tercih bildirebilmesidir.
Temel Kazanımları:
- Yaş ve Doğum Günü İfadesi: “Нобэ сыкъыщалъхуа махуэщ” (Bugün benim doğum günüm) kalıbını ve “Сыт уи ныбжь?” (Kaç yaşındasın?) sorusunu anlar, yaşını doğru ifade eder.
- Sayılar (11–20): 11 ile 20 arasındaki Adığece (Kabardey) sayıları tanır, sayar, okur, yazar ve yaşını belirtirken kullanır.
- Davet ve İletişim: Doğum günü partisi davet ifadelerini kavrar ve davete olumlu/olumsuz yanıt verir.
- Beğeni ve Tercihler: Yiyecek, içecek, meyve ve sebze isimlerini öğrenir; sevdiklerini (сфӀэфӀщ) ve sevmediklerini (сфӀэфӀкъым) doğru yapılarla ifade eder.
Öğrencinin günlük hayatta bir partiye katıldığında kullanabileceği kalıplar şunlardır:
-
Yaş Sorma: Уи ныбжьыр дапщэ? (Yaşın kaç?)
-
Yaş Söyleme: Илъэс 11 си ныбжьщ. (11 yaşındayım.) / Сэ 12-м ситщ. (12’ye girdim/12 yaşındayım.)
-
Tebrik: Нобэ уи гурыфIыгъуэщ! (Bugün senin mutlu günün!)
-
Parti Daveti: Пэрыт и сыкъыщалъхуа махуэщи дызэхос. Уэри унэкIуэн? (Peryt’in doğum günü diye toplanıyoruz. Sen de gelir misin?)
-
Onaylama: Ахьей, сынэкIуэн. (Tabii ki, geleceğim.)
3. Söz Varlığı: Doğum Günü, Sayılar ve Yiyecekler
A. Sayılar / Бжыгъэхэр (11–20)
| Sayı | Kabardeyce İsim | Okunuş / Latinizasyon |
|---|---|---|
| 11 | пщӀыкӀуз | pş’ık’uz |
| 12 | пщӀыкӀутӀ | pş’ık’ut’ |
| 13 | пщӀыкӀущ | pş’ık’uş |
| 14 | пщӀыкӀуплӀ | pş’ık’upl’ |
| 15 | пщӀыкӀутху | pş’ık’utxu |
| 16 | пщӀыкӀух | pş’ık’ux |
| 17 | пщӀыкӀубл | pş’ık’ubl |
| 18 | пщӀыкӀуий | pş’ık’uiy |
| 19 | пщӀыкӀубгъу | pş’ık’ubğwu |
| 20 | тӀощӀ | t’oş’ |
B. Yiyecek ve İçecekler / Шхыныгъуэхэр ярэ Ефэнхэр
- Pasta / Kek: торт
- Ekmek: щӀакхъуэ
- Geleneksel Mısır Pastası (Pasta): пластэ
- Çorba / Soslu Yemek (Şips): шыпс
- Psihalive (Çerkes Mantısı): псыхьэлывэ
- Tavuk: джэд
- Süt: шэ
- Su: псы
C. Meyveler ve Sebzeler / Пхъэщхьэмыщхьэхэр ярэ ХадэхэкӀхэр
- Meyve (Genel): пхъэщхьэмыщхьэ
- Sebze (Genel): хадэхэкӀ
- Üzüm: жызум
- Elma: мыӀэрысэ
- Kiraz: балий
- Karpuz: хъарбыз
- Kavun: фонащэ
- Patates: кӀэртӀоф
- Havuç: пхъы
- Soğan: бжын
- Mısır: нартыху
- Kabak: къэб
- Muz: банан
- Domates: помидор
4. Öğretim Yöntem ve Teknikleri
A. Sınıf İçi Etkinlikler ve Drama
- Doğum Günü Kutlaması Rol Yapma (Role-play): Sınıfta temsilî bir doğum günü partisi ortamı kurulur. Öğrenciler birbirlerinin yaşını sorar (Сыт уи ныбжь?), davet ikramlarında bulunur ve sevdikleri yiyecekleri söylerler (Сэ жызум сфӀэфӀщ).
- Meyve ve Sebze Ayrıştırma Oyunu: Görsel kartlarla meyveler (пхъэщхьэмыщхьэхэр) ve sebzeler (хадэхэкӀхэр) iki ayrı panoya kategorize edilerek kelime tekrarı yapılır.
B. H5P İçerik ve Dijital Oyun Tasarımları
- H5P Drag and Drop (Sürükle – Bırak):
- Sürükleme Görevi: Yiyecek/Meyve görsellerini doğru Kabardeyce kelimelerle eşleştirme veya meyve (пхъэщхьэмыщхьэ) ve sebze (хадэхэкӀ) sepetlerine ayırma.
- H5P Memory Game (Hafıza Oyunu):
- Görevin Amacı: 11–20 arasındaki Kabardeyce sayı isimlerini (пщӀыкӀуз, тӀощӀ vb.) rakamlarla (11, 20) eşleştirme.
- H5P Dialogue Cards (İletişim Kartları):
- Görevin Amacı: Ön yüzünde “Сыт пфӀэфӀыр?” sorusu ve yemek görseli bulunan, arka yüzünde Doğu lehçesindeki cevabı (“Сэ псыхьэлывэ сфӀэфӀщ”) içeren kelime ve kalıp kartları.
